Петро Кузмяк
| Петро Кузмяк | |
|---|---|
Первый учитель в Р. Керестурѣ, 1855 | |
| Чинность | сполоченско-културный дѣятель, поет, педагог[1] |
| Уроджѣня | 1816 Страняны |
| Упокоеня | януара 13., 1900 (84 р.) Руски Керестур |
| Участь | Революція 1848—1849 років у Австрійській імперії |
GKG:/g/11gglqp8ck;
| |
Петро Кузмяк (*1816, Страняны — †13. януара 1900, Руски Керестур) — педагог, поет, церковный и сполоченско-културный дѣятель меджи пряшовскыма и войводинскыма Русинами.[2][3]
Биография
[едітовати | едітовати жрідло]Уродив ся в селѣ Страняны[4] року 1816, в селянской родинѣ. Гимназию выштудовав в Подолинцю и Дебреценѣ (1836).[3]
Вступив до грекокатолицкого василианского монастыря в Мукачовѣ, де в часѣ выукы тыж навщѣвляв педагогичны курзы в Ужгородѣ.[2] Там ся выучив хоровому спѣву од Константина Матезонского и достав квалификацию, котра му давала право робити учительом и нотарьом. Незадоволеный монастырскым животом, Кузмяк лишив Мукачово и в роках 1838–1854 учительовав в русинскых зачаточных школах Пряшовщины.[3]
Быв учительом в селѣ Шамброн (1838–41) и Якубяны (од 1841). За активность в часѣ револуции 1848–49 быв арешованый.[2] В тых селах служив тыж як церковный кантор и нотарь.[3]
В року 1854 з родинов одышов до Руского Керестура, де працовав як учитель до року 1892, майже четыри десятьроча. В Руском Керестурѣ Кузмяк организовав хор и заохочовав молодеж писати спѣванкы ай зберати фолклорну музику и вершы серед мѣстного русинского обывательства.[3] Знамы суть його вершы «Прилетѣла зозуленька», «Спѣвай жаворонку».[2].
Кузмяковы перебывали в худобности, бо в родинѣ были десятеро дѣти, а учительска платня на то не стачила.[5] Петро Кузмяк умер 13. януара 1900. року в Руском Керестурѣ, де и похованый.
Почестованя
[едітовати | едітовати жрідло]
Як вызнаня його пионерской чинности меджи войводинскыма Русинами нова школа и гимназия в Руском Керестурѣ, котра была выставлена по Другой свѣтовой войнѣ, достала имя Петра Кузмяка.[3]
Перед школов стоить бюста первого учителя (1989; автор Силвестер Макаи, коцурскый учитель, малярь и скулптор). И една улиця в Руском Керестурѣ несе ймено Петра Кузмяка.[6]
Повойновы переселенцѣ з Руского Керестура до Нового Орахова (при Бачкой Тополѣ) назвали свое културно-умѣлецке дружство КУД „Петро Кузмяк“.[6]
Литература и одказы
[едітовати | едітовати жрідло]- Paul Robert Magocsi: Kuzmiak, Petro // Encyclopedia of Rusyn History and Culture. Revised and expanded edition. Edited by Paul Robert Magocsi and Ivan Pop. - Toronto-Buffalo-London: University of Toronto Press, 2005 (1st edition - 2002). ISBN 0-8020-3566-3 Page 262 of 569.
- Колектив авторів. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина — Пряшів: Союз русинів-українців Словацької Республіки, 1999. — С. 189. — 502 с. — ISBN 80-85137-15-1.
- Михал Шмайда. А іщі вам вінчую — Пряшів: Slovenské pedagogické vydavateľstvo, 1992. — С. 35. — 502 с. — 700 екз. — ISBN 80-08-01151-3.
- ПЕТРО КУЗМЯК, Новинарска асоцияция Руснацох (НАР)