Іван Гарайда

Матеріал з Вікіпедія
Перейти до навігації Перейти до пошуку

Іван Гарайда (29. януар 1905, Зарічово13. децембер 1944, Ужгород) - русиньскый лінґвіста, педаґоґ, тлумач, выдаватель, освітитель. Автор граматикы русиньского языка.

Жывотна дорога[едітовати | едітовати жрідло]

В 1924 закінчів ґімназію в Секешфегерварі. В 1924-1928 ся учів право на універзітї в Будапештї, де дістав і докторат права. Дале поступив на філолоґічну факулту універзіты в Пейчі. Од 1930 быв штіпендантом польской влады на Ягеллонскій універзіті в Кракові, де штудовав польско-мадярскы взаёмносвязы. Штудія закінчів в 1934 і робив учітеля Ягеллонской універзіты. 6.11.1939 быв вєдно із другыма професорами арештованый ґестапом і депортованый до концтабора Саксенгаусен. По просьбі рідных ся мадярьска влада добила ёго ослободжіня на ярь 1940. Жебы не быв на очах ґестапу, одышов до Ужгороду, де быв діректором «Подкарпатского Общества Наук» (ПОН). Быв выдавателём, редактором, коректором літературного публіцістічно-етноґрафічного часопису «Литературна недѣля» (1941-1944), научного квартальника «Зоря-Hajnal» (1941-1944), каждомісячника «Руська молодеж» (1941-1944), каждорічного «Великого сельско-господарьского календаря» (1942-1944), тридсятёх книжок серії «Народна библиотека», 40-ёх выдань серії «Детская библиотека». Вєдно з Николаём Лелекачом зоставив «Библиоґрафию подкарпатской руськой историѣ литературы» (1942), «Библиоґрафию подкарпатской руськой литературы» (1943), «Загальну библиоґрафию Подкарпатя» (1944). Робив як выскумник, історік і зоставитель словників. Зоставив польско-мадярьскый словник, русиньскый словник чуджых слов, робив над «Русько-мадярским словарем». В Ужгородї в 1941 Гарайда як діректор ПОН выдав «Ґраматику руського языка». То быв доста успішный покус о кодіфікацію норем русиньского літературного языка.

17.11.1944 быв арештованый совєтьсков контрарозвідков, обвиненый за «профашістічной аґітації… против коммунистического движения, Советского Союза и демократических ґосударств».

Вмер 13.12.1944 в арештї «СМЕРШ» 4-го Україньского фронту в Ужгородї.