Перейти до вмісту

Пандемія COVID-19

Едітовати одказы
Зо сторінкы Вікіпедія
Пандемія COVID-19
ХворотаТяжкый острый респіраторный синдром коронавірус 2 (SaRS-CoV-2)
ЛокаціяҐлобално
Нуловый пацієнтВухан, Китайська народна республіка
СтатусПандемія подля СООЗ: 11. марця 2020[1] Обществена угроза здоровлю межинародного значіня: 30. януара 2020 – 5. мая 2023 (3 рокы, 3 місяці и 5 днув)
Потверджені заражіня775 886 783[2]
Потверджені смерті7 057 132[2]

Пандемія COVID-19 вадь пандемія коронавіруса, причинена тяжкым острым респіраторным синдромом коронавірус 2 (анґл. severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 ци курто SARS-CoV-2),[3] зачала ся из спалаху інфекції в децембрі 2019 в китайському Вухані. Дале ся хворота пошырила Азійов і выйшла на межинародну уровень у році 2020. Світова орґанізація охороны здоровля обявила спалах хвороты общественов угрозов здоровлю межинародного значіня (анґл. public health emergency of international concern, курто PHEIC), а пандемійов означила 11. марця.[1]

Позад пандемії коронавіруса по світови ся стало читавоє соціалноє й економічноє зрушеня; у Споєных штатах Америкы економіка пережыла майвелику рецесію з часув Великої депресії.[4] Пошыреноє было панічноє купованя, уд чого ся ставали дефіціты бытовых товарув. Ошколовалні інституції тай обществені міста ся у многых юріздикціях часточно вадь цілком закрывали, а плановані події ся скасововали вадь переносили на далші рокы. Популаризовали ся дістанційна робота тай ошколованя. Пандемія пудняла вопросы дезінформації и баланса межи общественов охоронов здоровля тай індивідуалными правами.

Ntuc super store, Singapore (49505410793)
Наслідком ґлобалного страху стало панічноє купованя бытовых товарув: тоалетного папіря, воды, лашкы, антисептикув, хліба, рішкаші и їх далша нестача у бовтах (подобенка за фебруар 2020, Сінґапур).

СООЗ удкликала статус надзвычайної ситуації у общественуй охороні здоровля межинародного значіня 5. марця 2023.[5] У 2024. році хворота щи ходила, айбо експерты вжек не были бизувні за актуалнусть статуса пандемії.[6][7]

На авґуст 2024 CoVID-19 причинив 7 057 132[2] потверджені смерті, айбо тото число ся бере ги май малоє уд реалної цифры. Вшылиякі екстраполовані проґнозы потенційного реалного числа смертий уд коронавіруса мали уд 18.2 до 33.5 міліонув фаталных трафункув на новембер 2023, як голосило уданя The Economist,[8][9] и булш як 18.5 міліонув смертий на апріль 2023 подля податкув америцького Інститута статистикы за здоровля.[10] Тоты податкы творять наприклад и смерті позад пріорітетув и ограничінь у закладах охороны здоровля, а щи позад нежеланя челяди лічити ся.[11] Перша потведжена смерть ся трафила у Вухані 9. януара 2020.[12] Пандемія CoVID-19 є пятов у рейтінґови майсмертелных пандемій и епідемій.

На зачатку ся сохтовало называти варіанты коронавіруса за містами їх ідентифікації, наприклад варіант „делта“ (B.1.617.2) ся раз кликав „індійськым варіантом“, айбо май пак на тото СООЗ уже хосновала назывкы грецькых букв.

Варіанты

[едітовати | едітовати жрідло]

Подакотрі варіанты COVID-19 были означені СООЗ ги „выкликавучі неспокуй“ (англ. variants of concern, курто VoC). Майфайно знамі пять варіантув, котрі силно ся пошырили й дустали шырокоє усвітленя у медіах.

Варіанты
Назва Означіня Ідентифікованый Докынуті крайины Пріорітет
Алфа B.1.1.7 Споєноє корольство 190 VoC
Бета B.1.351 Южна Африка 140 VoC
Делта B.1.617.2 Індія 170 VoC
Ґамма P.1 Бразілія 90 VoC
Омікрон B.1.1.529 Ботсвана 149 VoC

Сімптомы

[едітовати | едітовати жрідло]

Люди з єднаков інфекційов CoVID-19 годні мати иншакі симптомы. Часті симптомы вто:

  • головный буль;
  • страта запаху и смаку (до 88% вшыткых трафункув заражіня мали сесь симптом);[13][14][15]
  • забитый нус;
  • кашланя;
  • буль у мускулах;
  • горячка;
  • діарея;
  • проблемы з дыханьом;
  • слабусть.

Передача

[едітовати | едітовати жрідло]
President Tsai Ing-wen inspects the Central Epidemic Command Center on April 2, 2020.
Популарна профілактична міра — маска на лиці, як ї туй носить тайванська президентка Цхай Інвен.

Коронавірус ся головно пошырює респіраторным путьом: люде вдыхавуть друбні часткы, котрі давуть у воздух хворі на коронавірус: дыхавучи, приказувучи, кашлавучи вадь кыхавучи.[16][17][18][19]

Межи способами профілактикы популарні были скіпленя (вакцинація), держаня „соціалної“ дистанції тай ношіня масок на лицьови в публічных містах, перебываня дома, кой не є важної причины быти вонка, реґуларноє мытя и дезінфекція рук.[20][21]

Факторы різіку

[едітовати | едітовати жрідло]

Тримле ся, ож майвеликым фактором різіку в смертности уд CoVID-19 быв и є старшый вік.

Одказы

[едітовати | едітовати жрідло]

Референції

[едітовати | едітовати жрідло]
  1. 1 2 ГРОЗЬБА ПАНДЕМІЇ Є РЕАЛНА (по русиньскы). rusyn.fm. https://www.rusyn.fm/spravy/zahranicie/%d0%b3%d1%80%d0%be%d0%b7%d1%8c%d0%b1%d0%b0-%d0%bf%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%b5%d0%bc%d1%96%d1%97-%d1%94-%d1%80%d0%b5%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b0/. [перевірено 2020-03-10].
  2. 1 2 3 Coronavirus Pandemic (COVID-19) (по анґліцькы). Our World in Data. https://ourworldindata.org/coronavirus.
  3. ↑ Сумар дня на 12. марця 2020 р. Пандемія коронавіруса (по русиньскы). www.lem.fm. https://www.lem.fm/sumar-dnya-na-12-martsya-2020-r/. [перевірено 2020-03-12].
  4. ↑ The Great Lockdown: Worst Economic Downturn Since the Great Depression (по анґліцькы). IMF Blog. https://blogs.imf.org/2020/04/14/the-great-lockdown-worst-economic-downturn-since-the-great-depression/.
  5. ↑ WHO declares end to COVID global health emergency (по анґліцькы). 8. мая 2023. Reuters. https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/covid-is-no-longer-global-health-emergency-who-2023-05-05/.
  6. ↑ Experts Can't Agree If We're Still in a Pandemic (по анґліцькы). TIME. https://time.com/6898943/is-covid-19-still-pandemic-2024/.
  7. ↑ Is COVID-19 Still a Pandemic? (по анґліцькы). The Brink. https://www.bu.edu/articles/2024/is-covid-19-still-a-pandemic/.
  8. ↑ The pandemic's true death toll (по анґліцькы). The Economist. https://web.archive.org/web/20240208015904/https://www.economist.com/graphic-detail/coronavirus-excess-deaths-estimates.
  9. ↑ Tracking CoVID-19 excess deaths across countries (по анґліцькы). The Economist. https://www.economist.com/graphic-detail/coronavirus-excess-deaths-tracker.
  10. ↑ COVID-19 Projections (по анґліцькы). Institute for Health Metrics and Evaluation. https://covid19.healthdata.org/.
  11. ↑ What 'Excess Deaths' Do and Don't Tell Us About COVID-19 (по анґліцькы). Reason. https://reason.com/2020/04/29/what-excess-deaths-do-and-dont-tell-us-about-covid-19/.
  12. ↑ Coronavirus Death Toll Climbs in China, and a Lockdown Widens (по анґліцькы). 23. януара 2020. New York Times. Архівна копія з оріґінала зроблена 6. фебруара 2020. https://web.archive.org/web/20200206091324/https://www.nytimes.com/2020/01/23/world/asia/china-coronavirus.html.
  13. ↑ COVID-19: An overview and a clinical update (по анґліцькы). World Journal of Clinical Cases. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7809683.
  14. ↑ Features of 20,133 UK patients in hospital with COVID-19 using the ISARIC WHO Clinical Characterisation Protocol: prospective observational cohort study (по анґліцькы). BMJ. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7243036.
  15. ↑ The neurological manifestations of COVID-19: a review article (по анґліцькы). Neurological Sciences. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7262683.
  16. ↑ Airborne transmission of respiratory viruses (по анґліцькы). Science. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8721651.
  17. ↑ Ten scientific reasons in support of airborne transmission of SARS-CoV-2 (по анґліцькы). Lancet. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8049599.
  18. ↑ Fluid Dynamics of Respiratory Infectious Diseases (по анґліцькы). Annual Review of Biomedical Engineering.
  19. ↑ The airborne lifetime of small speech droplets and their potential importance in SARS-CoV-2 transmission (по анґліцькы). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7275719.
  20. ↑ COVID-19: How to protect yourself and others (по анґліцькы). U.S. Centers for Disease Control and Prevention. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/prevention.html.
  21. ↑ Advice for the public on COVID-19 – World Health Organization (по анґліцькы). www.who.int. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public.
Обтримане з "https://rue.wikipedia.org/w/index.php?title=Пандемія_COVID-19&oldid=169895"