Перейти до вмісту

Марсел Пруст

Едітовати одказы
Зо сторінкы Вікіпедія
Марсел Пруст
Пруст у 1895. році
Уроджѣня Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust
юла 10., 1871 (1871-07-10) (155 р.)
Паріж, Франція
Умертя новембра 18., 1922 (51 р.)
Паріж, Франція
Погреб теметув Père Lachaise
Занятя
Свояк(ы)
Адрієн Ахіл Пруст (отець)
Подпис

Валентін Луї Жорж Южін Марсел Пруст (франц. Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust [maʁsɛl pʁust]; 10. юлія 1871, Паріж — 18. новембра 1922, Паріж) быв французькый писатель, прозаїк, літературный критик и есеїшта, майзнамый ги автор романа „À la recherche du temps perdu“ („У гляданьови страченого часу“), уданого в семи томах межи 1913. и 1927. роками. Критикы и писателі го держат єдным из майвливовых писателюв 20. стороча.[1][2]

Пруст ся родив у парізькому районі Отый у богатуй буржуоазнуй файті. Його втець, Адрієн Прус, быв знамый патолоґ и епідеміолоґ, штудовав холеру. Його мати, Жан Клеменс Вайл, походила з успішної жыдувської фамілії. Пруст ся воспитовав у няньковуй католицькуй вірі. Из малого віку вун мав страшні астмові напады, што помішало му безпроблемно ся вошколовати. В юности Пруст указовав інтерес ид літературі и писаньови, часто ходячи до елітных парізькых салонув, де часто были вшылиякі представителі высшых ешелонув общества — арістократы тай буржоазія. Прустові сексуална орієнтація и удношіня з чоловіками были удкрытым секретом у його соціалных колах, айбо Пруст ниґда удкрыто не признавав свою гомосексуалность. Тоты соціалні зязкы пак дали му вдухновліня и матеріал про його роман. Перші творы Пруста, у тум числі зберька повідань „Les plaisirs et les jours“ („Задоволеня и дны“), были удані в 1890. роках и не мали читавого успіху.

У 1908. році у віці 38 рокув Пруст зачав роботу над „У гляданьови страченого часу“, а в 1913. році ся появили перші дарабы романа. Послідні його томы были дороблені тай удані посмертно братом Пруста Робером на основі Марселовых нарисув. Роман помуг популаризовати прийом потоку свідомости в літературі. Вдяку обсягу, сложности романа и його медитації на такі темы як желаня, умілецька креативность, сексуалность и клас учинили го важным елементом у розвої літературного модернізма.

Послідні три рокы свого жывота Марсел Пруст быв скованый хворотов, айбо перед смертьов устигнув написати пророблені нарисы фіналных дарабув романа. Ун умер уд пневмонії и абсцеса легкых в 1922. році, кой мав 51 рук, и быв захованый на теметові Пер Лашез у Паріжі.

Біоґрафія

[едітовати | едітовати жрідло]

Марсел Пруст ся родив 10. юлія 1871. року в хыжи свого двоюрудного уйка у парізькум районі Отый (франц. Auteuil), через два місяці по Франкфуртському мирі, котрый формално завершив Франко-пруську войну. Його рожденя ся почти збігнуло из установліньом Третьої французької республікы[3] и насилством придусеня Парізької комуны, а його дітвацтво припало на конзолідацію республікы.

Отець Пруста, Адрієн Пруст, быв знамый французькый патолоґ и епідеміолоґ, котрый штудовав холеру в Европі тай Азії. Ун написав повно статий и моноґрафій за медицину тай гіґієну. Прустова мати, Жан Клеменс (рожд. Вайл) походила з богатої німецько-жыдувської файты з Алзаса.[4] Она была грамотна й начитана, указовала файноє чутя гумору в кореспонденції, и знала анґліцькый язык доста, вбы помагати сынови товмачити Джона Раскіна.[5] Пруст ся воспитовав у католицькуй вірі свого отця.[6] Ун быв похрещеный 5. авґуста 1871. року в Церькві Сен-Луї-дʼАнтен и пак пруйшов конфірмацію, айбо формално ниґда не быв твердым католиком. Май пак ун став атеїштом и мало містиком.[7][8]

До девяти рокув Пруст мав першый серйозный напад астмы. Пруст мав довгі вакації у Ільє. Тото село, вєдно з споминками за хыжу його двоюрудного вуйка в Отыї, стало модельов про угаданый варощик Комбрей, де ся удбывавут подакотрі з майважных сцен у „У гляданьови страченого часу“. (У 1971. році обывательство Ільє рішило поміняти назывку на Ільє-Комбрей у честь роковин рожденя Пруста.)

У 1882 в 11 рокув Пруст пушов до ліцея Конкорде, айбо його вошколованьови мішала хворота. Попри вто вун у послідньый рук штудій дустав нагороду за літературу. Вдяку свойим сокласникам ун муг навщивляти подакотрі елітні буржоазні салоны в Паріжі, што му дало повно вдухновліня и матеріала про його magnum opus.[9]

Марсел Пруст (сидит), Робер де Флер (зліва) и Лусьєн Доде (справа), дас 1894

Попри пудлоє здоровля Пруст удслужив рук (1889–90) у французькуй армії, розміщеный быв у казармі Колінь у Орлеані — на основі сеї скушености вун написав епізод у третюй части „У гляданьови страченого часу“, „Путь Ґермантеса“. У юности Пруст быв ділетантом и парвені, и його писательські амбіції ся здержовали удсутностьов самодисципліны. Його репутація сноба и аматора за сесь період пак стали єднов из причин, зашто му было тяжко в 1913. році удати першый том масштабного романа. У тот час ун ходив до салонув мадам Штраус, вдовиці Жоржа Бізе и матери Прустового цімбора з дітвацтва Жака Бізе; Мадлен Лемер и мадам Арман де Кеяве, єдної з моделий мадам Вердурін и матери його цімбора Ґастона Армана де Кеяве (Пруст быв залюбленый у його обрученицю Жанну Пуке). Через мадам Арман де Кеяве Пруст ся спознав из Анатолом Франсом, товды єї любовником.

Пруст быв близкый из свойов матірьов; обы угодити отцьов, котрый настойовав, обы сын си чинив карєру, Пруст дустав волонтерську посаду в Мазарінськуй книжниці в літі 1896. року. Ун пушов на довгый болничный на дакулько рокув, докедь го не пораховали уволившым ся. Ниґда не робив на своюй роботі и не перетяговав ся з родацького квартіля, докедь они вба не умерли.[10]

Межи 1900. и 1905. роками жывут Пруста ся читаво поміняв: у фебруарови 1903. року його брат Робер Пруст уженив ся и пушов жыти з жонов; їх отець умер у новембрі того такой року;[11] наконець у септембрі 1905 умерла и їх мати, што стало читавым ударом про Марсела. Она му лишила читаву дідузнину. Його здоровля межи тым дале ся згуршовало в сесь період.

Послідні три рокы Пруст провюг у спални свого квартіля на ул. Гамліна, 44 в районі Шайо в Паріжі.[12][13] Ун спав удень и робив над романом поночи.[14] Умер уд пневмонії и абсцеса легкых у 1922. році. Мен Рей зафотоґрафовав Марсела Пруста перед смертьов.[15] Пруста заховали на теметові Пер Лашез у Паріжі.[16]

Личный жывут

[едітовати | едітовати жрідло]

Знає ся, ож Пруст быв ґей. Його удношіня з чоловіками часто ся обговорювут біоґрафіштами.[17] Хоть його шафарька и секретарька Селест Албаре у мемуарах тото заперечовала,[18] Прустові цімборове и сучасникы, такі ги колеґа-писатель Андре Жід и його валет Ернест А. Форссґрен мали протилежні свідченя.[19]

Пруст ниґда удкрыто не признавав свою гомосексуалность, айбо його файта и близкі цімборы знали за неї вадь маймало пудозрівали. У 1897. році вун ся бив у дуели з писательом Жаном Лорреном, котрый публічно ся засомнівав у природі Прустового удношіня з його любовником[20] Лусьєном Доде; вбадва дуеланты ужыли.[21] Попри Прустові заперечіня, його романтичні удношіня з композитором Рейналдом Ганом[22] и його захопліня свойим шофером и секретарьом Алфредом Аґостінелійом файно задокументовані.[23] У нуч 11. януара 1918. року Пруст быв єдным из ідентифікованых поліційов чоловікув бігом рейда на бордель з робутниками-чоловіками, керованый Албером ле Кузья.[24] Прустув цімбор Пол Моран удкрыто ся сміховав из Пруста за його навщивы до чоловікув-простітутув. У свойому журналі, Моран каже за Пруста и Жіда: „фурт на вадасці, ниґда не задоволені свойими авантурами … фурташні хыжакы, безфарадні сексуалні авантурішты“.[25]

Точный влив Прустової сексуалности на його писаня є предметом спорув.[26] Попри вто у „У гляданьови страченого часу“ Пруст много пише за гомосексуалность и має дакулькох головных героюв, як чоловікув, так и жун, котрі сут гомосексуалы вадь бісексуалы: барон де Шарлу, Робер де Сен-Луп, Одет де Кресі, Албертін Сімоне.[27] Тема гомосексуалности є ай у „Задоволенях и днях“ тай недоробленум романі „Жан Сантыл“.

Політичні никаня

[едітовати | едітовати жрідло]

Пруст унаслідовав уд матери булшину єї політичных назорув: пудпору Третьої французької республікы, французькый лібералный центризм.[28] У статі 1892. року, опубліковануй у „Le Banquet“ пуд назвов „LʼIrréligion dʼÉtat“ Пруст засудив антиклерикалні дії, такі як кіряня монахув, пишучи: „заперечіня реліґії приведе за собов такый рувно фанатизм, нетерпимость и переслідованя, як и сама реліґія“.[28][29] Ун критиковав ай правых, „шаленство конзерваторув“, котрых держав „такыми ипен дурными и невдячными, як при Карлі X.“, называв дурнов упертусть папы Пія X..[30] Пруст засужовав нелібералні никаня многых сященникув того часу, айбо вірив, ож майпросвічені клерикы могли быти так само проґресивні, як и майпросвічені секуларішты, и вбадва бокы могли бы робити на колективну ціль „просунутої лібералної республікы“.[31] Любила му ся май помірна позиція Арістіда Бріанда, котру тот заяв у 1906. році; Пруст го назвав „достойным честованя“.[30]

Марсел Пруст быв єдным из першых дрейфусарув и ходив на суд над Емілом Зола, гордо казав за ся, ож ото вун попросив Анатола Франса пудписати петицію на пудпору невинности Алфреда Дрейфуса.[32] У 1919. році, кой представникы правого кываня „Французька дія“ (франц. Action Française) удали маніфест, пуддержувучый французькый колоніалізм и католицьку церьков як перзоніфікацію цивілізованых цінностий, Пруст заперечив їх націоналіштськый и шовініштськый назур и пудпер лібералноє плураліштськоє никаня, котроє признавало културну дідузнину християнства у Франції.[28] Жульєн Бенда похвалив Пруста в „La Trahison des clercs“ ги писателя, котрый ся удличив уд свого поколіня, не пуддавши ся пасткам націоналізма и діленя людий на класы.[28]

Референції

[едітовати | едітовати жрідло]
  1. ↑ Harold Bloom, Genius, pp. 191–225.
  2. ↑ Marcel Proust. The New York Times. https://www.nytimes.com/books/first/w/white-proust.html. [перевірено 13 October 2016].
  3. ↑ Ellison, David (2010). A Reader's Guide to Proust's 'In Search of Lost Time'. с. 8. https://archive.org/details/readersguidetopr0000elli.
  4. ↑ Massie, Allan. Madame Proust: A Biography By Evelyne Bloch-Dano, translated by Alice Kaplan. Literary Review. http://www.literaryreview.co.uk/massie_10_07.html.
  5. ↑ Tadié, J-Y. (Euan Cameron, trans.) Marcel Proust: A life. New York: Penguin Putnam, 2000.
  6. ↑ NYSL TRAVELS: Paris: Proust's Time Regained. http://www.nysoclib.org/travels/proust.html. [перевірено 3 June 2026].
  7. ↑ Edmund White (2009). Marcel Proust: A Life. Penguin. ISBN 9780143114987. "Marcel Proust was the son of a Christian father and a Jewish mother. He himself was baptized (on August 5, 1871, at the church of Saint-Louis d'Antin) and later confirmed as a Roman Catholic, but he never practised that faith and as an adult could best be described as a mystical atheist, someone imbued with spirituality who nonetheless did not believe in a personal God, much less in a savior."
  8. ↑ Proust, Marcel (1999). The Oxford dictionary of quotations. Oxford University Press. p. 594. ISBN 978-0-19-860173-9. "...the highest praise of God consists in the denial of him by the atheist who finds creation so perfect that it can dispense with a creator."
  9. ↑ Painter, George D. (1959) Marcel Proust: a biography; Vols. 1 & 2. London: Chatto & Windus
  10. ↑ Tadié, J-Y. (Euan Cameron, trans.) Marcel Proust: A life. New York: Penguin Putnam, 2000.
  11. ↑ Carter (2002)
  12. ↑ Mort de Marcel Proust. 4 January 2022. https://www.france-memoire.fr/mort-de-marcel-proust/. [перевірено 18 March 2023].
  13. ↑ Schwartsmann, Gilberto (2022) (по fr). La Maîtresse de Proust. Translated from Brazilian Portuguese. Paris: Ardavena. ISBN 978-2-494506-03-9.
  14. ↑ Marcel Proust: Revolt against the Tyranny of Time. Harry Slochower .The Sewanee Review, 1943.
  15. ↑ Quand l’art rend la mort visible. 1 November 2019. https://www.24heures.ch/quand-lart-rend-la-mort-visible-774675053339. [перевірено 3 June 2026].
  16. ↑ Wilson, Scott. Resting Places: The Burial Sites of More Than 14,000 Famous Persons, 3d ed.: 2 (Kindle Locations 38123-38124). McFarland & Company, Inc., Publishers. Kindle Edition.
  17. ↑ Painter (1959), White (1998), Tadié (2000), Carter (2002 and 2006)
  18. ↑ Albaret (2003)
  19. ↑ Forssgren (2006)
  20. ↑ White, Edmund. Marcel Proust. https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/first/w/white-proust.html. [перевірено 2 May 2022].
  21. ↑ Hall, Sean Charles (12 February 2012). Dueling Dandies: How Men Of Style Displayed a Blasé Demeanor In the Face of Death. https://www.dandyism.net/2024/04/15/dueling-dandies/. [перевірено 6 November 2024].
  22. ↑ Carter, William C. (2006), Proust in Love, YaleUniversity Press, pp. 31–35, ISBN 0-300-10812-5, https://archive.org/details/proustinlove00cart/page/31
  23. ↑ Whitaker, Rick (1 June 2000). "Proust's dearest pleasures: The best of a slew of recent biographies points to the author's conscious self-closeting". Salon. Archived from the original on 5 June 2016. Retrieved 18 May 2016.
  24. ↑ Murat, Laure (May 2005). "Proust, Marcel, 46 ans, rentier: Un individu 'aux allures de pédéraste' fiche à la police", La Revue littéraire 14: 82–93; Carter (2006)
  25. ↑ Morand, Paul. Journal inutile, tome 2: 1973 – 1976, ed. Laurent Boyer and Véronique Boyer. Paris: Gallimard, 2001; Carter (2006)
  26. ↑ Sedgwick (1992); O'Brien (1949)
  27. ↑ Sedgwick (1992); Ladenson (1999); Bersani (2013)
  28. 1 2 3 4 Hughes, Edward J. (2011). Proust, Class, and Nation. Oxford University Press. с. 19–46.
  29. ↑ Carter, William C. (2013). Marcel Proust: A Life, with a New Preface by the Author. Yale University Press. с. 346.
  30. 1 2 Watson, D. R. (1968). "Sixteen Letters of Marcel Proust to Joseph Reinach". The Modern Language Review. 63 (3): 587–599. doi:10.2307/3722199. JSTOR 3722199.
  31. ↑ Sprinker, Michael (1998). History and Ideology in Proust: A la Recherche Du Temps Perdu and the Third French Republic. Verso. с. 45–46. https://archive.org/details/historyideologyi0000spri_y0f7.
  32. ↑ Bales, Richard (2001). The Cambridge Companion to Proust. Cambridge University Press. с. 21. https://archive.org/details/cambridgecompani00bale.
Обтримане з "https://rue.wikipedia.org/w/index.php?title=Марсел_Пруст&oldid=170090"