Споєны Штаты Америцькы

Матеріал з Вікіпедії
Перейти до: навіґація, Найти
Споєны Штаты Америцькы

Споєны Штаты Америцькы ці Споєны Штаты Американьскы, скорочено США (анґліцькы United States of America, скорочено USA) — федератівна презідентьска републіка в Северній Америцї, лежача од Атлантічного по Тихый океан. Вдяка енклаві Аляшкы достане земля США і на берегы Северного ледового океану і на дакотры тихоморьскы островы (головно Гавай). Споєны Штаты Америцькы ся складають з 50 штатів, федералной теріторії з головным містом і резіденціов влады і Конґресу (District of Columbia), придруженых штатів з внутрїшнїм самосправованём (Порторіко, Северны Маріяны і далшы) і самосправованых земель Споєных Штатів (Ґуам, Вірґіньскы островы, Америцька Самоа та далшы).

По скінчіню холодной войны і колапсї Совєтского союза США обстали головнов світовов великов державов з домінантным поставлїнём в економіцї, політіцї, културї і воєньскій силї.

Столиця — місто Вашінґтон.

Плоха країны 9 826 675 км², населїня — 309 134 000 особ (одшацованя 2010 року, 3-тє місце у світї). Офіціялный язык — анґліцькый (де-факто), юридично офіціялного языка не мать. Мінова єдиніця — долар США. Споєны Штаты — єдна з найбівше етнічно таркастых і мултікултуральных країн у світї, што обстало історічно в наслїдку великомасовой іміґрації з різных країн та контінентів[1]. США мають найрозвинутїшу економіку світа з найвысшым ВВП, што становило в 2011 роцї $15.1 трильёны (22% номінального світового ВВП і понад 19% глобалного парітету купчой спроможності)[2] За прибытком на єдного обывателя Штаты мають 7-ме місце у світї[2].

США — федеративна конштітучна републіка, в якій владны правомоці ся роздїлюють міджі федеральный уряд і уряды 50 штатів. Каждый з 50 штатів мать свою конштітуцію, сістему орґанів влады і управління. Выконавча, законодавча і судова влада представлены одповідно Презідентом, Конґресом і Верховным Судом. США суть засновниками ООН і мають стале місце в Радї Беспекы ООН, засновниками Североатлантічного альянсу. США панують найбівшов економіков у світї ($14,2 трлн), могутныма збройныма силами, передовшыткым найвекшым войсково-морскым флотом, США тримуть першый ядерный потенціал на Земли.[3]

Назва країны[едіт.]

1507 року нїмецькый картоґраф Мартін Вальдземюллер створив карту світу, на якій земли в Западній півкулї першыраз назвав «Америков» (America), на честь флорентійського першоодкрывача та картоґрафа Амеріґо Веспуччі[4]. Колишнї брітаньскы колоністы перше хосновали сучасну назву країны в роцї 1776 в Декларації про незалежность — «unanimous Declaration of the thirteen united States of America»[5][6]. Згодом назва United States of America — Споєны Штаты Америкы — была офіціално затверджена II американьскый Контінентальный конґресом 1776 року (намісто назвы «Споєны колонії», приятой конґресом 7. юна 1775 року)[7]. У франко-американських договорах 1778 року використовується назва «Сполучені Штати Північної Америки» (United States of North America)[8].

Пізнїше ся также зъявила скорочена форма назвы, нынї часто повжывана: United States — «Споєны Штаты». Гевся назва, а тыж іщі коротша форма — «Штаты» ся хосновали протоколах Континентального конґресу. Абревіатура «U.S.» ся находить в папірёх Джорджа Вашінґтона 1791 року, а абревіатура «U.S.A.» ся першыраз зъявила 1795 року[9].

Языкы[едіт.]

Анґліцькый язык є вылучно материньскым языком про дас 82 % обывателїв, шпанєльскый язык про 10 % обывателїв. США не мають на федералній уровни законом кодіфікованый урядный язык, але анґлічтїна їм в практіцї є і дакотры законы і предписы наказують в дакотрых областях єй познаня (посмоть напр. пожадавкы про натуралізацію). Дакотры штаты Унії урядны языкы кодіфікованы мають, або анґлічтїну або веце языків в тім чіслї і анґлічтїну. Вецеязычныма штатами суть Гавай (анґлічтїна і гавайчіна), Нове Мексіко (анґлічтїна і шпанєлчіна) і Луісяна (анґлічтїна і францущіна). В різных далшых завислых теріторіях є сітуація іщі веце таркастїша, часто є екстра предписами сокоченый язык оріґіналных жытелїв.

Референції[едіт.]

  1. Adams, J. Q., and Pearlie Strother-Adams (2001). Dealing with Diversity. Chicago: Kendall/Hunt. ISBN 0-7872-8145-X.
  2. 2,0 2,1 "World Economic Outlook Database". International Monetary Fund. September 2011. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=111&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH%2CLP&grp=0&a=&pr.x=35&pr.y=14. Retrieved 2011-09-11. 
  3. Status of Nuclear Weapons States and Their Nuclear Capabilities (анґл.)
  4. Шаблона:Cite news
  5. Do not uppercase «united» here: it is unambiguously lowercased in the Declaration
  6. "The Charters of Freedom". National Archives. http://www.archives.gov/exhibits/charters/charters.html. Retrieved 2007-06-20. 
  7. Клара Гудзик. «Усі люди створені рівними…» 232 роки незалежності Сполучених Штатів Америки. // «День». — № 115, п'ятниця, 4 липня 2008
  8. McClure, James (2008-06-12). "A Primer: The 'First Capital' Debate". YDR.com. http://www.ydr.com/ci_9569289. Retrieved 2010-07-26. 
  9. Клара Гудзик. «Усі люди створені рівними…» 232 роки незалежності Сполучених Штатів Америки. // «День». — № 115, п'ятниця, 4 липня 2008

Тота статя є часточно або цалком основана на перекладї статї Сполучені Штати Америки на україньскій Вікіпедії. Тота статя є часточно або цалком основана на перекладї статї Spojené státy americké на чеській Вікіпедії.

WikiLetraMini.png Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите.