Перейти до вмісту

Пешітта

Зо сторінкы Вікіпедія

рукопис 9. стороча
Повна назывкаܡܦܩܬܐ ܦܫܝܛܬܐ mappaqtâ pšîṭtâ
Другі назывкыPeshitta, Peshittâ, Pshitta, Pšittâ, Pshitto, Fshitto
Публікація СЗ2. стороча
Публікація НЗ3–5. стороча[1]
Языксірійськый
Реліґійна афіліаціясірійськоє християнство
Бытя 1:1–3ܒܪܵܫܝܼܬܼ ܒ̣ܪܵܐ ܐܲܠܵܗܵܐ ܝܵܬ݂ ܫܡܲܝܵܐ ܘܝܵܬ݂ ܐܲܪܥܵܐ ܘܐܲܪܥܵܐ ܗ̣ܘܵܬ݂ ܬܘܿܗ ܘܒ݂ܘܿܗ ܘܚܸܫܘܿܟ݂ܵܐ ܥܲܠ ܐܲܦܲܝ̈ ܬܗܘܿܡܵܐ ܘܪܘܼܚܹܗ ܕܐܲܠܵܗܵܐ ܡܪܲܚܦܵܐ ܥܲܠ ܐܲܦܲܝ̈ ܡܲܝ̈ܵܐ ܘܐܸܡ̣ܲܪ݂ ܐܲܠܵܗܵܐ: ܢܸܗ̣ܘܸܐ ܢܘܼܗܪܵܐ ܘܲܗ̣ܘܵܐ ܢܘܼܗܪܵܐ
Йоан 3:16ܗܵܟ݂ܲܢܵܐ ܓܹܝܪ ܐܲܚܸܒ݂ ܐܲܠܵܗܵܐ ܠܥܵܠܡܵܐ ܐܲܝܟܲܢܵܐ ܕܠܲܒ݂ܪܸܗ ܝܼܚܝܼܕ݂ܵܝܵܐ ܢܸܬܸܠ ܕܟ݂ܿܠ ܡ̇ܲܢ ܕܲܡܗܲܝܡܸܢ ܒܸܗ ܠܵܐ ܢܹܐܒ݂ܲܕ݂ ܐܸܠܵܐ ܢܸܗܘܘܼܢ ܠܸܗ ܚܲܝܹ̈ܐ ܕܲܠܥܵܠܲܡ ܗܵܟ݂ܲܢܵܐ ܓܹܝܪ ܐܲܚܸܒ݂ ܐܲܠܵܗܵܐ ܠܥܵܠܡܵܐ ܐܲܝܟܲܢܵܐ ܕܠܲܒ݂ܪܸܗ ܝܼܚܝܼܕ݂ܵܝܵܐ ܢܸܬܸܠ ܕܟ݂ܿܠ ܡ̇ܲܢ ܕܲܡܗܲܝܡܸܢ ܒܸܗ ܠܵܐ ܢܹܐܒ݂ܲܕ݂ ܐܸܠܵܐ ܢܸܗܘܘܼܢ ܠܸܗ ܚܲܝܹ̈ܐ ܕܲܠܥܵܠܲܡ

Пеші́тта (класичный сірійськый: ܦܫܺܝܛܬܳܐ авадь ܦܫܝܼܛܬܵܐ pšīṭta) тото стандартноє сірійськоє уданя Біблії про сірійські християнські церьквы тай традиції, котрі ся держат літурґій сірійського обряда.

Пешітта ориґінално тай традиційно написана класичным сірійськым діалектом арамайського языка, хоть уданя Пешітты годні быти потовмачені вадь написані другыма бесідами.

Удну біблеїстичных кругув є неуніверзалный консенсус, ож Старый Завіт Пешітты быв потовмаченый на сірійськый язык из біблійного іврита, навірно у 2. сторочу н. е., тай ож Новый Завіт Пешітты быв потовмаченый из грецького языка.[2] Сесь Новый Завіт, на зачаткови не обсягувучый спорні книгы (2. посланя Петра, 2. посланя Йоана, 3. посланя Йоана, посланя Юды, Удкровеня), став стандартом перед зачатком 5. ст. Пять спорных книг были додаті у Гаркеловуй верзії (616 н. е.) Томы Гаркелського.[3][4][5][6][7] Новый Завіт Пешітты часто подабат на бізантськый текстотіп, хоть и з подаякыма варіаціями.[8][9]

Етимолоґія

[едітовати | едітовати жрідло]

Пешітта взято из сірійського mappaqtâ pšîṭtâ (ܡܦܩܬܐ ܦܫܝܛܬܐ), што буквално значит „проста верзія“ вадь „пряма верзія“.

Латинков назывка ся удтворює по разному: Peshitta, Peshittâ, Pshitta, Pšittâ, Pshitto, Fshitto. Peshitta тото майчасто трафлявучый ся варіант.

Курта історія

[едітовати | едітовати жрідло]

Пешітта мала шырокоє пошыреня у Азії зачинавучи 5. столітьом, принимала ся тай честовала ся шором разных деномінацій сірійського християнства. Она мала значный місіонерськый влив: арменська, ґрузинська, арабська тай перська верзії булшинов ся появили вдяку сірійськуй. Несторіанська стела з Чан-ана указує на присутность сірійськых писань у Китайови у 8. сторочу.

Пешітту принюс у Европу Моісей Марденськый, вызначный сірійськый духовник, котрый неуспішно глядав меценаша про єї печатаня у Римі тай Венеції. Меценаша — Алберта Відманштадта — ун такы найшов, айбо ужек у імперськум канцлерстві Сященої Римської імперії, у Відньови у 1555. рокови. Відманштадт узяв на ся печатаня Нового Завіта, а імператор заплотив за удлитя спеціалных шрифтув сірійського алфавіта. У 1569. році Імануел Тремелій, навернутый жыд, удав сірійськый Новый Завіт у гебрейськум письмі. У році 1645 Ґабріел Сіоніта удав editio princeps Старого Завіта про „Паризьку Поліґлоту“, и в 1657. році вшытка Пешітта была включена у „Лондонськуй Поліґлоті“ Браяна Волтона. Тото было уданя Пешітты Джона Люсдена тай Карла Шаафа, котра ся дотеперь цитує симболами „Syrschaaf“ вадь „SyrSch“.

Новый Завіт

[едітовати | едітовати жрідло]

У деталнум изглядованьови Матея 1–14, Джордж Ґвільям найшов, ож де ся тексты розходят, Пешітта ся соглашат из Textus Receptus лиш 108 раз, а из Codex Vaticanus 65 раз. Межи тым у 137 трафунках она ся удличат уд обох, часто пудпорувучи ся старосірійськым и старолатинськым, а у 31 інстанціях удокремлює уд ушыткых другых текстув.[10]

Заява Евсебія (Евсевія), ож Геґесіпп „цитовав из Єванґелія подля жыдовув тай из сірійського Єванґелія“ значит, ож уже у 160–180 н. е. є референція на сірійськый Новый Завіт, у час того гебрейсько-християнського писателя. Сірійські біблеїшты удзначовали товмаченя Нового Завіта, держачи го „акуратным, вірным и буквалным“; пораз го такой называли „царицьов над верзіями“.[11]

Ник. ищи

[едітовати | едітовати жрідло]

Жерела

[едітовати | едітовати жрідло]
  • Brock, Sebastian P. (2006). The Bible in the Syriac Tradition: English Version. Gorgias Press LLC. ISBN 1-59333-300-5. 
  • Dirksen, P. B. (1993). La Peshitta dell'Antico Testamento. Brescia: Paideia. ISBN 88-394-0494-5. 
  • Targum Studies Volume Two: Targum and Peshitta, Journal of the American Oriental Society 120 (4): 644, 2000, doi:10.2307/606632 
  • Lamsa, George M. (1985). The Holy Bible from Ancient Eastern Manuscripts. ISBN 0-06-064923-2. 
  • Pinkerton, J.; Kilgour, R. (1920). The New Testament in Syriac. London: British and Foreign Bible Society, Oxford University Press. 
  • Pusey, Philip E.; Gwilliam, G. H. (1901). Tetraevangelium Sanctum iuxta simplicem Syrorum versionem. Oxford University Press. 
  • Weitzman, M. P. (1999). The Syriac Version of the Old Testament: An Introduction. Cambridge University Press. ISBN 0-521-63288-9. 
  • Williams, Peter (2025). Following the Footnotes: The Syriac Bible. Cambridge. https://tyndalehouse.com/explore/articles/the-syriac-bible/. 

Референції

[едітовати | едітовати жрідло]
  1. ↑ Peshitta | Definition, History, & Facts | Britannica (по en). https://www.britannica.com/topic/Peshitta. [перевірено 2024-02-23]. 
  2. ↑ „The Peshitta Old Testament was translated directly from the original Hebrew text, and the Peshitta New Testament directly from the original Greek“ — Brock, 1988, с. 13
  3. ↑ „Printed editions of the Peshitta frequently contain these books in order to fill the gaps. D. Harklean Version. The Harklean version is connected with the labours of Thomas of Harqel. When thousands were fleeing Khosrou's invading armies, …“ — Bromiley, 1995, с. 976
  4. ↑ Erbes, Johann E. (1984). The Aramaic New Testament: Estrangelo Script: Based on the Peshitta and Harklean Versions. American Christian Press. pp. 259–260. https://digitalcommons.andrews.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1646&context=auss. [перевірено 10 April 2022]. 
  5. ↑ Bromiley, Geoffrey W. (1995). The International Standard Bible Encyclopedia: Q-Z. The International Standard Bible Encyclopedia: Q-Z. Wm. B. Eerdmans. p. 976. ISBN 0-8028-3784-0. "Printed editions of the Peshitta frequently contain these books in order to fill the gaps. D. Harklean Version. The Harklean version is connected with the labors of Thomas of Harqel. When thousands were fleeing Khosrou's invading armies, ...". 
  6. ↑ Kiraz, George Anton (2002). Comparative Edition of the Syriac Gospels: Aligning the Old Syriac Sinaiticus, Curetonianus, Peshitta and Harklean Versions. Comparative Edition of the Syriac Gospels: Aligning the Old Syriac Sinaiticus, Curetonianus, Peshitta and Harklean Versions (2nd ed.). Piscataway, New Jersey: Gorgias Press. 
  7. ↑ Kiraz, George Anton (2004). Comparative Edition of the Syriac Gospels: Aligning the Old Syriac Sinaiticus, Curetonianus, Peshitta and Harklean Versions. Comparative Edition of the Syriac Gospels: Aligning the Old Syriac Sinaiticus, Curetonianus, Peshitta and Harklean Versions (3rd ed.). Piscataway, New Jersey: Gorgias Press. 
  8. ↑ Metzger, Bruce Manning (1977). The Early Versions of the New Testament: Their Origin, Transmission and Limitations. New York; Oxford: Clarendon Press. p. 61. ISBN 0-19-826170-5. 
  9. ↑ Pickering, Wilbur N. (2012-04-16) (по en). Identity of the New Testament Text III. Wipf and Stock Publishers. ISBN 978-1-62032-097-6. https://books.google.com/books?id=hlhNAwAAQBAJ&dq=Peshitta+Byzantine+Wilbur&pg=PA14. 
  10. ↑ Metzger, Bruce M. (1977). The Early Versions of the New Testament: Their Origin, Transmission and Limitations. Oxford University Press. p. 50. 
  11. ↑ Nicol, Thomas. Syriac Versions of the Bible. http://www.bible-researcher.com/syriac-isbe.html. [перевірено 2019-11-11]. 
Обтримане з "https://rue.wikipedia.org/w/index.php?title=Пешітта&oldid=158688"