Німещина

Федерална республіка Німещина
Федерална республіка Німещина нїм. Bundesrepublik Deutschland
	Гімна: „Das Lied der Deutschen“ (Пісня німцюв); (Пісня німцюв); ;
	Німещина на ґлобусі Німещина на ґлобусі
	Німещина в Европськуй унії Німещина в Европськуй унії
Головне місто; (і найвекше місто)	Берлін
Урядный язык	Німецькый язык
Етнохоронім	Німці
Влада	Федеративна парламентська республіка
Legislature	Бундестаґ; Бундесрат;
Теріторія
Популація
ГДП	шацованя 2026
ГДП (номіналный)	шацованя 2026
Gini (2025)	▲ 30.1
ІЛР (2023)	▲ 0.959 (№5)
Валута	Евро (€) (EUR)
Часова зона	CET (UTC+1)
Date formats	День, місяць, рук; Рук, місяць, день;
Телефонный код	+49

Тото статя за крайину. Про другі понятя ник. Німещина (чеперушка)

Німещина^{[lower-alpha 4]} (нїм. Deutschland, [ˈdɔʏtʃlant] ^ⓘ), повнов назвов Федерална республіка Німещина, курто ФРН^{[lower-alpha 5]} (нїм. Bundesrepublik Deutschland [ˈbʊndəsʁepuˌbliːk ˈdɔʏtʃlant] ^ⓘ, BRD) є крайина в Западнуй и Централнуй Европі. Лежит межи Балтськым и Сіверным морьом, на югови досігат Алпы. Чинит ся 16 землями и має цілковоє бывательство булш як 83 міліонув чоловік. Німещина — майнаселена держава Европської унії. Має гатар из Данійов на сівері, Польщов и Чехійов на восток, з Австрійов и Швайцом на юг, Франційов, Луксембурґом, Белґійов и Нідерландами на запад. Головным и майнаселеным варошом Німещины є Берлін; головным фінансовым центром — Франкфурт; майвелика аґломерація тото Рурськый реґіон. Розлога Німещины — 357,578 км².

Заселеня території днешньої Німещины ся зачало у старшый палеоліт. Уд неоліта и дале ї заселяли вшылиякі племена, головно келтські и ґерманські. Римляне кликали реґіон Germania. У 962. році Німецькоє корольство чинило читаву часть Сященної римської імперії. У 16. сторочови сіверні німецькі реґіоны стали центром протестантської Реформації. По Наполеонувськых войнах и розпаді Сященної римської імперії в 1806. році в 1815 была сформована Німецька конфедерація.

Скапчаня Німещины в сучасну націоналну державу (Німецьку імперію) ся стало в 1871. році пуд проводом Прусії. По Першуй світовуй войні и револуції 1918–1919. рокув вмісто імперії ся вытворила Ваймарська республіка. У 1933. році націшты дустали власть — тото привело д покладеньови тоталітарної диктатуры (Третього райха), Другуй світовуй войні и Голокаустови. У 1949. році по войні и окупації Союзниками, Німещина ся лишила розділена на дві окремі державы з ограниченым суверенітетом: Федералну республіку Німещину (ФРН) вадь Западну Німещину и Німецьку демократичну республіку (НДР) вадь Восточну Німещину. Западна Німещина была закладным членом Европського економічного общества, а Восточна — комуніштськов державов Восточного блока и закладным членом Варшавського пакта. По мирнуй револуції, котра зверла комуніштськый уряд у Восточнуй Німещині, 3. октовбра 1990 стала ся реуніфікація Німещины, и Восточна Німещина зайшла до складу ФРН.

Німещина — розвинута держава з муцнов, майвеликов у Европі подля номіналного ГДП економіков. Німещина є читавов силов у дакулькох індустріалных, научных и технолоґічных секторах; третьым майвеликым експортером и імпортером. Німещина ся шыроко держит за вливову державу, є членом многых межинародных орґанізацій и форумув: у тум числі ЕУ (уд 1957), НАТО, ОСН (Німещина щи й належит до ґрупы фурташных членув Рады безпекы ОСН, P5+1), Рады Европы, Европської космічної аґенції, G4, G7, Межинародного валутного фонда, Орґанізації економічної сполупраці и розвою, Орґанізації безпекы и сполупраці в Европі (ОБСЕ), Світової торгової орґанізації. Німещина є третьов крайинов за числом памняток світової дідузнины ЮНЕСКО и має такых 55, з котрых 52 — културні памняткы.

Офіціалнов валутов Німещины є уд 2002. року евро. Оно прийшло на заміну німецькуй марці.

Етимолоґія

Німецька самоназва (ендонім) Deutschland, ориґінално diutisciu land („німецькі землі“), походит уд deutsch, котроє в свою очерідь иде уд староверьхньонімецького diutisc „народный“ уд diot авадь diota „челядь“, котроє ся ориґінално хосновало на удличованя языка простого народа уд латинського и його романськых наслідникув. Тото походит уд праґерманського *þiudiskaz „народный“ уд *þeudō, уд праіндоевропського *tewtéh₂- „челядь“, з котрого ся вывела и назва племени тевтонцюв.^[8]

Адміністратівне дїлїня

Нїмецько ся од року 1990 дїлить на 16 сполковых штатїв (нїмецькы: Bundesländer).

Сполковы штаты в Нїмецьку:

Баден-Віртенберґ, (головне місто Штуттґарт)
Баварія, (головне місто Мнихів)
Берлін, (єдночасно i головне місто того сполкового штату)
Бранденбурґ, (головне місто Подступім)
Бремен, (головне місто Бремен)
Гамбурґ, (єдночасно i головне місто того сполкового штату)
Гессен, (головне місто Вісбаден)
Мекленбурьско-Передня Померанія, (головне місто Шверін)
Нижнє Сасько, (головне місто Ганновер)
Райнланд-Фалц, (головне місто Майнц)
Зарланд, (головне місто Зарбрікен)
Сасько, (головне місто Дреждяны)
Сасько-Ангалт, (головне місто Маґдебурґ)
Севернє Поріня-Вестфалія, (головне місто Дісселдорф)
Турінґія, (головне місто Ерфурт)
Шлезвіцько-Голштайн, (головне місто Кіл)

Запяткы

↑ У 1952–1990. роках ушытка „Das Lied der Deutschen“ была націоналнов гімнов, айбо лиш третьый куплет ся співав на офіційных подіях. Уд 1991. року гімнов затверженый сам третьый куплет.^[1]
↑ Берлін є єдинов конституційнов столицьов и де юре урядовым центром, айбо даколишня столиця Федералної республікы Німещины, Бон (Німещина), має спеціалный титул „федералного вароша“ (нїм. Bundesstadt) и є урядовым центром про 16 міністерств.^[2]
↑ Европськов хартійов реґіоналных ци меншиновых языкув ся признавут данськый, нижньонімецькый, лужицькі, ромськый и фризькый.^[3]
↑ По пряшувськы Нїмецько.
↑ По пряшувськы Сполкова Републіка Нїмецько, курто СРН.

Референції

↑ Repräsentation und Integration (по de). Bundespräsidialamt. Архівна копія з оріґінала зроблена 7 March 2016. https://web.archive.org/web/20160307221541/http://www.bundespraesident.de/DE/Amt-und-Aufgaben/Wirken-im-Inland/Repraesentation-und-Integration/repraesentation-und-integration-node.html. [перевірено 13 April 2026].
↑ The German Federal Government. 23 January 2018. Архівна копія з оріґінала зроблена 30 April 2020. https://web.archive.org/web/20200430004825/https://www.deutschland.de/en/topic/politics/the-german-federal-government.
↑ Gesley, Jenny (26 September 2018). The Protection of Minority and Regional Languages in Germany. Library of Congress. Архівна копія з оріґінала зроблена 25 May 2020. https://web.archive.org/web/20200525092638/https://blogs.loc.gov/law/2018/09/the-protection-of-minority-and-regional-languages-in-germany/.
↑ Population by nationality and sex (quarterly figures). DESTATIS. https://www.destatis.de/EN/Themes/Society-Environment/Population/Current-Population/Tables/liste-current-population-basis-2022.html. [перевірено 17 September 2026].
↑ Ergebnisse des Zensus 2022 – Bevölkerung (15.05.2022) (по de). Destatis. 25 June 2024. Архівна копія з оріґінала зроблена 3 July 2025. https://web.archive.org/web/20250703074423/https://www.zensus2022.de/DE/Ergebnisse-des-Zensus/_inhalt.html.
1 2 3 4 World Economic Outlook Database (April 2026 Edition). International Monetary Fund. 14 April 2026. https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0).
↑ Gini coefficient of equivalised disposable income. Eurostat. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en. [перевірено 13 April 2026].
↑ Lloyd, Albert L.; Lühr, Rosemarie; Springer, Otto (1998) (по German). Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II. Vandenhoeck & Ruprecht. с. 699–704. ISBN 978-3-525-20768-0. Архівна копія з оріґінала зроблена 11 September 2015. https://web.archive.org/web/20150911012455/https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA523. (for diutisc). Lloyd, Albert L.; Lühr, Rosemarie; Springer, Otto (1998) (по German). Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II. Vandenhoeck & Ruprecht. с. 685–686. ISBN 978-3-525-20768-0. Архівна копія з оріґінала зроблена 16 September 2015. https://web.archive.org/web/20150916000730/https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA516. (for diot).

[2] У 1952–1990. роках ушытка „Das Lied der Deutschen“ была націоналнов гімнов, айбо лиш третьый куплет ся співав на офіційных подіях. Уд 1991. року гімнов затверженый сам третьый куплет.^[1]

[4] Берлін є єдинов конституційнов столицьов и де юре урядовым центром, айбо даколишня столиця Федералної республікы Німещины, Бон (Німещина), має спеціалный титул „федералного вароша“ (нїм. Bundesstadt) и є урядовым центром про 16 міністерств.^[2]

[6] Европськов хартійов реґіоналных ци меншиновых языкув ся признавут данськый, нижньонімецькый, лужицькі, ромськый и фризькый.^[3]

[11] По пряшувськы Нїмецько.

[12] По пряшувськы Сполкова Републіка Нїмецько, курто СРН.

[PresidentsOffice-1] Repräsentation und Integration (по de). Bundespräsidialamt. Архівна копія з оріґінала зроблена 7 March 2016. https://web.archive.org/web/20160307221541/http://www.bundespraesident.de/DE/Amt-und-Aufgaben/Wirken-im-Inland/Repraesentation-und-Integration/repraesentation-und-integration-node.html. [перевірено 13 April 2026].

[3] The German Federal Government. 23 January 2018. Архівна копія з оріґінала зроблена 30 April 2020. https://web.archive.org/web/20200430004825/https://www.deutschland.de/en/topic/politics/the-german-federal-government.

[5] Gesley, Jenny (26 September 2018). The Protection of Minority and Regional Languages in Germany. Library of Congress. Архівна копія з оріґінала зроблена 25 May 2020. https://web.archive.org/web/20200525092638/https://blogs.loc.gov/law/2018/09/the-protection-of-minority-and-regional-languages-in-germany/.

[7] Population by nationality and sex (quarterly figures). DESTATIS. https://www.destatis.de/EN/Themes/Society-Environment/Population/Current-Population/Tables/liste-current-population-basis-2022.html. [перевірено 17 September 2026].

[Census2022.DE-8] Ergebnisse des Zensus 2022 – Bevölkerung (15.05.2022) (по de). Destatis. 25 June 2024. Архівна копія з оріґінала зроблена 3 July 2025. https://web.archive.org/web/20250703074423/https://www.zensus2022.de/DE/Ergebnisse-des-Zensus/_inhalt.html.

[IMFWEO.DE-9] 1 2 3 4 World Economic Outlook Database (April 2026 Edition). International Monetary Fund. 14 April 2026. https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0).

[eurogini-10] Gini coefficient of equivalised disposable income. Eurostat. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en. [перевірено 13 April 2026].

[13] Lloyd, Albert L.; Lühr, Rosemarie; Springer, Otto (1998) (по German). Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II. Vandenhoeck & Ruprecht. с. 699–704. ISBN 978-3-525-20768-0. Архівна копія з оріґінала зроблена 11 September 2015. https://web.archive.org/web/20150911012455/https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA523. (for diutisc). Lloyd, Albert L.; Lühr, Rosemarie; Springer, Otto (1998) (по German). Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen, Band II. Vandenhoeck & Ruprecht. с. 685–686. ISBN 978-3-525-20768-0. Архівна копія з оріґінала зроблена 16 September 2015. https://web.archive.org/web/20150916000730/https://books.google.com/books?id=iKfYGNwwNVIC&pg=PA516. (for diot).

[lower-alpha 1]

[lower-alpha 2]

[lower-alpha 3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[lower-alpha 4]

[lower-alpha 5]

[8]

[1]

[2]

[3]