Нус
| Нус | |
|---|---|
 Псячый нус |
Нус є сензорный орґан запаху и респіраторна (дыхална) структура у хребетных. Ун ся чинит из носової порожнины в голові тай вонкашнього носа на твари. У вонковому носі сут нуздрі — пара трубок, через котрі проходит воздух; они сут май шырокі там, де проходят крузі носову порожнину. Носова порожнина ся капчат на колоносові сінусы (тупикові порожнины, котрі ся хоснувут на врувняня тиску тай зволожіня). Из носової порожнины нуздрі йдут дале у гыртанку.
У людий нус розміщеный посередині тварі и є алтернативным респіраторным путьом, а май — про кормлячых ся з грудий дітий.[1][2][3] Выпиравучі носы, цілком удділені уд рота, характерні лиш про жывородных (Theria) ссавцюв. Сут теорії, ож такый унікалный ссавцьовый нус еволуціоновав уд передньої части верьхньої вилиці рептілійоподобных предкув (сінапсідув).[4][5]
У медицині ся носом занимат оториноларинґолоґія вадь отоларинґолоґія (де -рино- значит „нус“).
Обробка воздуха
[едітовати | едітовати жрідло]
Нус тото першый посередник межи окружіньом и легкыми; вун обробляє входячый воздух, як термално, так и філтрувучи го, а щи дає чуствовати запахы.[6]
Волося удну ноздрюв філтрує входный воздух, є першов линійов защиты уд пороху, дыму и другых потенційных перепон про дыханя, и почасти філтром уд бетегув, котрі ся переносят воздухом. Окрем того, слиз, выроблявучый ся в носі, помагат тілови держати стабілну температуру тай зволожує важні компоненты респіраторної системы. Капіларні структуры в носі нагрівавут и зволожувут воздух на вході в тіло; тота волога помагат алвеолам у легкых обміньовати O2 на CO2. Бігом выдыханя капілары помагавут удновити часть вологы, булшинов про термалну реґулацію.[7]
Чутя напряму
[едітовати | едітовати жрідло]Мокрый нус (а аж май точно — рінаріум, мокра поверьхность кругом ноздрюв у многых звірьок, кромі сухоносых, а значит и людий) помагат звірям чуствовати напрям. Рецепторы в кожи зчитувут майстуденоє місто на носі — тото и є напрям даякого запаху, котрый пес якраз имив.[8]
Никайте щи
[едітовати | едітовати жрідло]Референції
[едітовати | едітовати жрідло]- ↑ 7.2 the Skull. Anatomy and Physiology - The Skull. OpenStax. 2020-04-05. https://opentextbc.ca/anatomyandphysiology/chapter/7-1-the-skull/.
- ↑ 22.1 Organs and Structures of the Respiratory System. Anatomy and Physiology - Organs and Structures of the Respiratory System. OpenStax. 2020-04-05. https://opentextbc.ca/anatomyandphysiology/chapter/22-1-organs-and-structures-of-the-respiratory-system/.
- ↑ Bahr, Diane (2010-05-15). Nobody Ever Told Me (Or My Mother) That!. Sensory World. с. 10. ISBN 978-1-935567-20-2. https://books.google.com/books?id=jEIj1Zs7z3EC&pg=PA10.
- ↑ Higashiyama, Hiroki; Koyabu, Daisuke; Hirasawa, Tatsuya; Werneburg, Ingmar; Kuratani, Shigeru; Kurihara, Hiroki (November 2, 2021). "Mammalian face as an evolutionary novelty". PNAS. 118 (44) e2111876118. Bibcode:2021PNAS..11811876H. doi:10.1073/pnas.2111876118. PMC 8673075. PMID 34716275. S2CID 240228857.
- ↑ Mammals' noses come from reptiles' jaws: Evolutionary development of facial bones. November 1, 2021. https://phys.org/news/2021-11-mammals-noses-reptiles-jaws-evolutionary.html.
- ↑ Your Nose, the Guardian of Your Lungs. Boston Medical Center. https://www.bmc.org/otolaryngology-head-neck-surgery/resources/your-nose-guardian-your-lungs. [перевірено 2020-06-29].
- ↑ 22.1 Organs and Structures of the Respiratory System. Anatomy and Physiology - Organs and Structures of the Respiratory System. OpenStax. 2020-04-05. https://opentextbc.ca/anatomyandphysiology/chapter/22-1-organs-and-structures-of-the-respiratory-system/.
- ↑ Dijkgraaf, S. (1978). Vergelijkende dierfysiologie; Bohn: Scheltema en Holkema, ISBN 90-313-0322-4