Перейти до вмісту

Короваї

Зо сторінкы Вікіпедія
Короваї
Популация
2900 чол.
Регионы зо значнов популациов
Южноє Папуа — провінція Индонезії
Языкы

Коровайськый язык

Религия

язычництво

Чоловік из племени коровайӱв
Хыжа коровайӱв

Корова́ї (циже колуфо) (індон. Suku Korowai) — папуаськоє племня, обывавущоє на юго-выході индонезійської провінції Папуа. Число коровайӱв є 2900 чоловік.[1]

Опис и язык

[едітовати | едітовати жрідло]

Их число оцінює ся приблизно дас у три тысячі чиляди. По даным журнала The Daily Telegraph, до 1970-х рокӱв короваї не были обвіщені за екзістованя якых ись народӱв окрем них самых.[2]

Изнамі тым, ож строять хыжі высоко на деревах, даколи на высоті до 50 метрӱв уд земли, и до сих пӱр живут у хыжах, покладеных на деревах баньяна, вирьхы котрым суть притяті. Стіны и стріха такых хыжӱв чинить ся из дощок баньяна и мілкых рӱсок. Они суть на высоті пиля 10—15 метрӱв из дуже хлипкыми рӱтлами из рӱща, у́брати ся по котрым простому чилядникови буде дуже тяжко. Усё исе жебы усокотити ся уд хыжакӱв и нападінь сосідньых племен. Из часом они ставуть селити ся ниже, из причин безопасности и рентабелности. У сириднёму хыжа коровайӱв ныні стройить ся ~10 над землёв.[3][4]

Говорять на коровайському языкови, ужносящому ся ид авью-думутськӱв файті[5].

Історія

[едітовати | едітовати жрідло]

До XX. стороча

[едітовати | едітовати жрідло]

До цивілізованої еры Короваї жили камай обособлено уд усьых, вели час уд часу войны из сосідами-абориґенами.

Нова ера Коровайӱв

[едітовати | едітовати жрідло]

Первый документално пудтвержденый контакт Коровайӱв из вонкашным світом став ся у марцёви 1974. року. Товды нідерландські изслідоватилі во главі из антрополоґом Йоганнесом Елдерсом, а з ними и християнські міссіонеры, были сягли територій племени Короваї, на юго-выходови Нової Ґвінеї. До сёго они были мало не май изолованым и удмежованым народом у світі, практично не контактовавши из иноземцями.[6][7]

Особностёв Коровайӱв было то што они не жили осідлыми селами, ай у дочасных жилищах высоко на деревах. Из приходом же Европан и Индонезійцьӱв у их зимлі дав стимул им переселяти ся у долину, у фурташні и осідлі села. Друга же часть народа лишила ся жити у свойых не май безопасных хыжах высоко над зимлёв.[8][9]

XXI. стороча

[едітовати | едітовати жрідло]

У XXI. сторочови на житя коровайӱв силно вплывать туризм, економічні зъязи из вонкашньым світом и контакты з ним, и иппен ошколованя котрого усе май ся старавуть добити молоді короваї, у меншӱв мірі коровайкы. Не взиравучи на ото, короваї щи многі держать свӱй сохташ, вірованя, традиції веденя ґаздӱвства, уставбы жилищ и културні обычаї.[10][11]

Култура и Сохташ

[едітовати | едітовати жрідло]

Основым діятильством коровайӱв суть рыбарьство, вадаска, локалноє земледільство и збираня плодӱв, трав, коры з дерев, рубка малых дерев про свої потребы. Великоє місто занимать и добытя шкроба из коры саґової палмы, котрый є єдным из главных инґредієнтӱв у их стравах, вадь такой сам є стравов. Окрем того, не никавучи на стереотип за крайню одсталость, короваї ростять бананы и другі културні ростлины, а ищи розводять домашньых свиний.[12][13]

Общество коровайӱв орґанізовано по клановому приципови. Фурташных вождьӱв традиційно ниє, вплыв чилядника опереділявуть ёго знаня, животовый опыт, умільство у вадасці, и уміня пудпорёвати удношіня удну общины и рішати споры з конфліктами.[14][15]

Реліґія

[едітовати | едітовати жрідло]

Традиційні реліґійні представліня коровайӱв основані на вірі у духӱв природы и предкӱв. Важну роль у их културі мавуть міфы, ритуалы и обряды, зъязані из вадасков, хащов и животовым циклом чилядника.[16][17].

Общество

[едітовати | едітовати жрідло]

Общество коровайӱв основано на системі патрілінійных кланӱв. Каждый клан изъязує своє присхождіня из опереділеныв територіёв и предками, а права на зимлю передавуть ся по чоловічӱв лінії. Принадлежнӱсть ид кланови играть велику роль у ґаздӱвськых удношінях, розпереділови земиль про вадаску и удношінями у племени.[18][19]

Не никавучи на то што зимля ся наслідує по старшинству и лідером клана є старшый чоловік, общество коровайӱв у великӱв мірі май руноправноє ге сосідньых племен. Вождьӱв ге было удмічено выше, у них ниє, авторитет и власть зависять сугубо уд особных умілостий и заслуг сперед обществом и кланом.[20]

Брак у них то не лиш союз двох людий, то часто є и установліня зъязи миже кланами. При укладенёви брака многоє значать договорености миже родичами, обмін дарами (свині, оружиє, инштрументы діла и цінні предметы). Такі союзы знижувуть шанс далшых конфліктӱв миже родами и укріплявуть сотрудничество.[21][22].

Про коровайӱв многоє значить родакові удносины и система родацтва. Антрополоґы кажуть, ож тота система уд инных ся рознить свойыв тяжкӱстёв, розличавуть ся родичі по лініям, полови, происхождінёви. Иппен ищи особа роль є надана родичам из материнської лінії, они по давньӱв сохті орґанізувуть бракы, и рішавуть шор файтовых вопросӱв.[23][24]

Бібліоґрафія

[едітовати | едітовати жрідло]
  • The Korowai of Irian Jaya: Their Language in Its Cultural Context (Oxford Studies in Anthropological Linguistics, 9) by Gerrit J. Van Enk & Lourens de Vries (ISBN 0-19-510551-6).
  • Korowai: in Encyclopedia of World Cultures – Supplement (Editors: Melvin Ember, Carol R. Ember, and Ian Skoggard) pp.183–187 by Gerrit J.van Enk. Macmillan Reference United States / Gale Group (ISBN 0-02-865671-7).
  • Society of Others: Kinship and Mourning in a West Papuan Place by Rupert Stasch (ISBN 9780520256866). University of California Press.
  • Korowai Treehouses and the Everyday Representation of Time, Belonging, and Death. by Rupert Stasch. The Asia Pacific Journal of Anthropology. 12(3): 327–347.
  • Textual Iconicity and the Primitivist Cosmos: Chronotopes of Desire in Travel Writing about Korowai of West Papua. by Rupert Stasch. Journal of Linguistic Anthropology 21(1):1–21.
  • Word Avoidance as a Relation-Making Act: A Paradigm for Analysis of Name Utterance Taboos. by Rupert Stasch. Anthropological Quarterly 84(1):101–120.
  • The Camera and the House: The Semiotics of New Guinea "Treehouses" in Global Visual Culture. by Rupert Stasch. Comparative Studies in Society and History 53(1):75–112.
  • Knowing Minds is a Matter of Authority: Political Dimensions of Opacity Statements in Korowai Moral Psychology. by Rupert Stasch. Anthropological Quarterly 81(2): 443–453.
  • Referent-Wrecking in Korowai: A New Guinea Abuse Register as Ethnosemiotic Protest. by Rupert Stasch. Language in Society 37(1):1–25.
  • Demon Language: The Otherness of Indonesian in a Papuan Community. by Rupert Stasch. In Bambi Schieffelin and Miki Makihara, eds., Consequences of Contact: Language Ideologies and Sociocultural Transformations in Pacific Societies, pp. 96–124. Oxford University Press.
  • The Semiotics of World-Making in Korowai Feast Longhouses. by Rupert Stasch. Language & Communication 23(3/4):359–383.
  • Separateness as a Relation: The Iconicity, Univocality, and Creativity of Korowai Mother-in-law Avoidance. by Rupert Stasch. Journal of the Royal Anthropological Institute (n.s.) 9(2):311–329.
  • Joking Avoidance: A Korowai Pragmatics of Being Two. by Rupert Stasch. American Ethnologist 29(2):335–365.

Удкликованя

[едітовати | едітовати жрідло]
  1. ↑ https://web.archive.org/web/20151123003236/http://www.peoplegroups.org/explore/GroupDetails.aspx?peid=22961
  2. ↑ https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/indonesia/7879391/Indonesian-tribe-officially-recognised-as-tree-dwellers.html
  3. ↑ https://web.archive.org/web/20110317072001/http://aci.detik.com/read/2010/10/27/194341/1476947/1001/rumah-tinggi-rumah-ramah-lingkungan-suku-korowai
  4. ↑ https://gpriority.co.id/mengenal-rumah-xaim-suku-korowai-dibangun-9-meter-dari-tanah/https://gpriority.co.id/mengenal-rumah-xaim-suku-korowai-dibangun-9-meter-dari-tanah/
  5. ↑ Awyu-Dumut (по en). Ethnologue: Languages of the World (17th Edition). 2013. Архівна копія з оріґінала зроблена 2013-06-04. https://www.webcitation.org/6H7cWfICU?url=http://www.ethnologue.com/family/17-1368. [перевірено 2013-06-05].
  6. ↑ Gerrit J. van Enk, Lourens de Vries. The Korowai of Irian Jaya: Their Language in Its Cultural Context. Oxford University Press, 1997.
  7. ↑ https://academic.oup.com/book/48330
  8. ↑ https://www.ucpress.edu/books/society-of-others/paper
  9. ↑ Rupert Stasch. Society of Others: Kinship and Mourning in a West Papuan Place. University of California Press, 2009.
  10. ↑ https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.14318/hau6.3.003
  11. ↑ Rupert Stasch. Dramas of Otherness: "First Contact" Tourism in New Guinea. HAU: Journal of Ethnographic Theory.
  12. ↑ Gerrit J. van Enk, Lourens de Vries. The Korowai of Irian Jaya. Oxford University Press.
  13. ↑ https://academic.oup.com/book/48330
  14. ↑ Rupert Stasch. Society of Others: Kinship and Mourning in a West Papuan Place. University of California Press.
  15. ↑ https://www.ucpress.edu/books/society-of-others/paper
  16. ↑ https://www.ucpress.edu/books/society-of-others/paper
  17. ↑ Rupert Stasch. Society of Others: Kinship and Mourning in a West Papuan Place. University of California Press.
  18. ↑ Gerrit J. van Enk, Lourens de Vries. The Korowai of Irian Jaya: Their Language in Its Cultural Context. Oxford University Press.
  19. ↑ https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/korowai?utm_
  20. ↑ Rupert Stasch. Society of Others: Kinship and Mourning in a West Papuan Place. University of California Press.
  21. ↑ Rupert Stasch. Marriage as Disruption and Creation of Belonging.
  22. ↑ Rupert Stasch. Society of Others: Kinship and Mourning in a West Papuan Place.
  23. ↑ Gerrit J. van Enk, Lourens de Vries. Kinship Terminology.
  24. ↑ https://academic.oup.com/book/48330/chapter-abstract/422322459?redirectedFrom=fulltext
Обтримане з "https://rue.wikipedia.org/w/index.php?title=Короваї&oldid=166873"