Загрожені виды
Загроженый вид є вид, котрый из высокым шансом годен вымерти у близкуй будучности, вадь по вшыткум світі, вадь у конкретному реґіоні. Виды годні быти пуд угрозов позад разных факторув, такых ги страта природного окруженя, браконьєрство, інвазивні виды тай кліматичні зміны.[1] Черленый испис Межинародної унії сокочіня природы (IUCN) переличує став многых видув по вшыткому світі, и многі другі аґенції ся занимавут оцінков статуса вшылиякых видув у окремых реґіонах. Многі державы мавут законы про защиту загроженых видув, котрі, наприклад, заказувут їх забиваня вадь збираня и вытворювут заказникы. Над подакотрыми загрожеными видами ся чинят усиловні провбы їх усокотити: наприклад, їх розводят у неволи вадь силувут ся удновити їхньоє природньоє окруженя.
Людська діялность є читавым фактором у пудпаданьови видув пуд угрозу щезнутя.[2][3][4][5]
Ступінь загрожености
[едітовати | едітовати жрідло]Ступінь загрожености вида указує на віроятность, ож тот вид вымре. У оцінці статуса вида ся розникувут ушылиякі факторы: кулько представникув вида ся лишило, динаміка популації, успішность провб розводити вид, знамі угрозы и другі.[6]
Майзнама система оцінкы ступінюв загрожености в світі тото Черленый испис загроженых видув Межинародної унії сокочіня природы.[7] Подля неї ся виды класифікувут у девять ґруп за такыми критеріями, ги наприклад число тай динаміка популації, ґеоґрафічноє пошыреня, фраґментація популації тай єї пошыреня.[8][9] До Черленого исписа входят ай виды, вымерлі уд 1500. року н. е.[10]
Система Межинародної унії сокочіня природы (IUCN)
[едітовати | едітовати жрідло]
- Вымерлый (Extinct, EX) — не має знамых жывых представникув.
- Вымерлый у природі (Extinct in the wild, EW) — ужывшый лиш у неволи вадь у натуралізовануй популації поза історичным ареалом.
- Критично загроженый (Critically Endangered, CR) — майвысокый ризик вымираня на воли.
- Загроженый (Endangered, EN) — май высокый ризик вымираня на воли.
- Уразливый (Vulnerable, VU) — высокый ризик вымираня на воли.
- Почти загроженый (Near Threatened, NT) — высокый шанс стати загроженым видом у близкуй будучности.
- Залежный уд защиты (Conservation Dependent, CD) — низкый ризик; вид є пуд защитов, обы не став почти загроженым.
- Малодокывнутый (Least concern, LC) — дуже малый ризик; не пудпадат пуд катеґорії з май высокым ризиком и має малу шансу стати загроженым у близкуй будучности. У сюй катеґорії сут таксоны з читавым пошыріньом и великов популаційов.
- Недоста податкув (Data deficient, DD) — не є доста податкув, обы оцінити ризик вымираня вида.
- Неоціненый (Not evaluated, NE) — ищи не быв оціненый подля критеріюв.
Шацує ся, ож булш як 50% видув у вшыткому світі сут пуд угрозов вымираня,[11] айбо недостаток податкув на булшину загроженых, рідкых и локално вымерлых видув усложняє процес їх оцінкы; особено тото ся кыват океанічных таксонув, за котрыма тяжко слідити и котрых не видко декадами, позад чого вни годні вымерти незамітно.
У 2012. році Черленый испис IUCN обсяговав 3,079 звірюв и 2,655 ростинь, означеных як „загрожені“ виды (EN).[12]
Сібірськый тіґер тото загроженый (EN) пудвид тіґрув. Три пудвиды тіґрув уже сут вымерлі.[13]
Синьошия ара, критично загроженоє (CR) потя
Барнаста пауча малфа, критично загроженый (CR) ссавець
Сіамськый крокодил, критично загрожена (CR) рептилія
Nicrophorus americanus, критично загроженый (CR) овад
Кемпова корытниця, критично загрожена (CR) рептилія
Мексиканськый вовк, майзагроженый пудвид сівероамерицького сірого вовка. На воли жыют лиш дас 143 особины.
Загрожена (EN) саймаанська кольчаста нерпа (Pusa hispida saimensis), 1956. Жыє лиш у озері Саймаа у Фінландії и є єдным из майзагроженых тюленюв у світі з популаційов лиш дас 400 особин.[14]
.jpg)
Референції
[едітовати | едітовати жрідло]- ↑ Why do animals and plants become endangered? | U.S. Geological Survey. 31 December 2016. https://www.usgs.gov/faqs/why-do-animals-and-plants-become-endangered. [перевірено 2024-01-14].
- ↑ Giant Panda WWF. https://www.worldwildlife.org/species/giant-panda. [перевірено 19 September 2022].
- ↑ Grey Long-Eared Bat Mammal Society. https://www.mammal.org.uk/species-grey-long-eared-bat. [перевірено 19 September 2022].
- ↑ Endangered Species (по en). National Geographic. https://education.nationalgeographic.org/resource/endangered-species/. [перевірено 27 September 2023].
- ↑ Tollefson, Jeff (6 May 2019). "Humans are driving one million species to extinction". Nature (in англійська). 569 (7755): 171. Bibcode:2019Natur.569..171T. doi:10.1038/d41586-019-01448-4. PMID 31065101. S2CID 256768064.
- ↑ NatureServe Conservation Status. NatureServe. April 2007. http://www.natureserve.org/infonatura/Lnsstatus.htm. [перевірено 2 June 2012].
- ↑ Red List Overview. IUCN. February 2011. http://www.iucnredlist.org/about/red-list-overview. [перевірено 2 June 2012].
- ↑ Categories and criteria. http://www.icunredlist.org/technical-documents/categories-and-criteria.
- ↑ jr.icunredlist.org/documents/redlist_cats_crit_en.pdf[dead link]
- ↑ Guidelines for Using the IUCN Red List Categories and Criteria. March 2024. https://cmsdocs.s3.amazonaws.com/RedListGuidelines.pdf.
- ↑ Threatened Species. Conservation and Wildlife. http://www.conservationandwildlife.com/threatened-species/. [перевірено 2 June 2012].
- ↑ IUCN Red List of Threatened Species (по en). 2018-02-07. https://www.iucn.org/resources/conservation-tools/iucn-red-list-threatened-species. [перевірено 2022-04-22].
- ↑ The Tiger. Sundarbans Tiger Project. http://www.sundarbantigerproject.info/viewpage.php?page_id=2. [перевірено 2 June 2012].
- ↑ Saimaa Ringed Seal. https://wwf.fi/en/saimaaringedseal/. [перевірено 22 December 2018].