Перейти до вмісту

Верблюд

Едітовати одказы
Зо сторінкы Вікіпедія
Camel
Temporal range: Pliocene–Recent[1] Шаблона:Phanerozoic 220px
Єдногорбый верблюд
Єдногорбый верблюд
(Camelus dromedarius)
Чудный двагорбый верблюд
Двагорбый верблюд
(Camelus bactrianus)
Біолоґічна класіфікація
царьство: Animalia
тіп: Chordata
клас: Mammalia
ряд: Artiodactyla
родина: Camelidae
Tribe: Camelini
род: Camelus
Linnaeus, 1758
Type species
Camelus dromedarius[2]
Linnaeus, 1758
Species
Distribution of camels worldwide
Synonyms

Верблю́д ци комі́ла[7] (уд лат. camelus и ст.-грец. κάμηλος kamēlos, уд давньосемітського gāmāl[8]) є парнокопытник из роду Camelus, котрый має характерні запасы масти у виді горбув на плечох. Верблюды давно приручені и як маржина сут жерелом їдіня (молоко тай мнясо) и текстиля (тканина и філц из верблюдового волоса), робочов силов. Они добрі присохтовані ид жывоту в пустыни тай сут критично важні про транспортацію пасажірув и терьху. Сут три жыві виды верблюдув: представникув єдногорбого Camelus dromedarius майбулше — 94% уд ушыткої популації верблюдув; двагорбый Camelus bactrianus чинит 6%; дикый верблюд (Camelus ferus), на ныні загроженый вид, має популацію дас 1,000 особин, котра дале паде.[9]

Верблюды належат до родины Camelidae, ид котруй ся удносят ай представникы окремого племені Lamini: ламы, алпакы, ґванакы тай вікуні.[10] Camelidae походят из Сіверної Америкы, де ся появили у еоцені, а предок сучасных верблюдув, Paracamelus, гіпотетично міґровав до Азії через земный муст у Берінґії (днешнюй Берінґовуй земли) бігом пузнього міоцена, дас 6 міліонув рокув теперь

Біолоґія

[едітовати | едітовати жрідло]

Просікова довгота жывота верблюда — 40–50 рокув.[11] Доросла особина єдногорбого верблюда має высоту 1.85 м на уровни плечий и 2.15 м на уровни горба.[12] Двагорбі верблюды годні быти щи на 30 цм май высокі. Верблюды бирувут бігати куртыми рывками до 65 км/год, вадь из постоянов скоротов до 40 км/год.[13] Єдногорбі верблюды важат 300–600 кґ, двагорбі — 300–1,000 кґ.

Верблюды мавут у горбах масть на трафункы, кой їдіня мало. Кой верблюд ухосновує запасы масти, горб стає кылавый и спадає.

Є пошыреный міт, гибы верблюды мавут у горбах воду,[14] айбо посправді у них сут резервуары масти, котрі годні ся хосновати ги запасноє жерело калорій, а не воды. Кой тота масть ся метаболізує, она дає воду спозад того, ож травліня масти перечинює кысень на воду; айбо процес дыханя того кысня выпаровує тоту воду з легкых — и в резултаті в сухых кліматах з метаболізма масти з горба обсяг воды ся дустає удємный.[15][16]

Транспортный верблюд на водилови
Верблюд у Сомалії — крайині з мавеликов їх популаційов[17]

Верблюды мавут шор фізіолоґічных адаптацій, котрі помагавут їм ужывати в сухых пустынных кліматах и довгый час ся обходити без жерел воды.[18] Єдногорбі верблюды бирувут не пити 10 днув у дуже горячу погоду тай страчати до 30% масы тіла позад дегідрації.[19] Они годні пити до 140 літрув воды за раз,[20] айбо тота вода ся держит у їхньому кровобігови, а не горбі, як ся сохтує думати.[14]

Етимолоґія

[едітовати | едітовати жрідло]

Верблюд походит уд прасловянського *velьb(l)ǫdъ ← vъlbǫdъ, позыченого з ґотського ulbandus и через народну етимолоґію зближеного з velь „великый“ и blǫdъ „блуд“. ulbandus у свою очерідь походит уд давньогрецького ἐλέφας eléfas, ἐλέφαντος eléfantos „слон“, котроє ся позычило из восточных языкув (грецькоє ἐλ- удповідат арабському al авадь хамітському eḷu „слон“, а -έφας представленоє в єґипетському āb(u) „слон, слонова кустка“).[21]

Референції

[едітовати | едітовати жрідло]
  1. ↑ Fossilworks: Camelus. https://paleobiodb.org/classic/checkTaxonInfo?taxon_no=42521. [перевірено 2021-12-17].
  2. ↑ Wilson, D. E.; Reeder, D. M., ред.s (2005). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494. http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=14200111.
  3. ↑ Geraads, D.; Barr, W. A.; Reed, D.; Laurin, M.; Alemseged, Z. (2019). "New Remains of Camelus grattardi (Mammalia, Camelidae) from the Plio-Pleistocene of Ethiopia and the Phylogeny of the Genus" (PDF). Journal of Mammalian Evolution. 28 (2): 359–370. doi:10.1007/s10914-019-09489-2. ISSN 1064-7554. S2CID 209331892. Archived (PDF) from the original on 2020-10-03.
  4. ↑ Titov, V. V. (2008). "Habitat conditions for Camelus knoblochi and factors in its extinction". Quaternary International. 179 (1): 120–125. Bibcode:2008QuInt.179..120T. doi:10.1016/j.quaint.2007.10.022.
  5. ↑ Falconer, Hugh (1868). Palæontological Memoirs and Notes of the Late Hugh Falconer: Fauna antiqua sivalensis. R. Hardwicke. с. 231. https://archive.org/details/bub_gb_4r4wAQAAMAAJ.
  6. ↑ Martini, P.; Geraads, D. (2019). "Camelus thomasi Pomel, 1893 from the Pleistocene type-locality Tighennif (Algeria). Comparisons with modern Camelus". Geodiversitas. 40 (1): 115–134. doi:10.5252/geodiversitas2018v40a5.
  7. ↑ Керча, Іґорь (2007). коміла. Словник русинсько-руськый. Ужгород. https://jazyk.rueportal.eu/slovnyk/komila.
    • Украинская лексика сер. XVI века: Няговские поучения (словарь и анализ). Дебрецен, 1985
    • Деловая письменность русинов в XVII-XVIII веках. Словарь, анализ, тексты. Ред. Иштван Удвари. Ниредьгаза, 1996
  8. ↑ Herper, Douglas. camel. Online Etymology Dictionary. http://www.etymonline.com/index.php?term=camel. [перевірено 28 November 2012].
  9. ↑ IUCN (2025-05-03). Camelus ferus: Mallon, D., Jemmett, A., Xue, Y., Whitemore, S. & Yadamsuren, A.: The IUCN Red List of Threatened Species 2025: e.T63543A50197851 (по en). International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T63543A50197851.en. https://www.iucnredlist.org/species/63543/50197851.
  10. ↑ Bornstein, Set (2010). "Important ectoparasites of Alpaca (Vicugna pacos)". Acta Veterinaria Scandinavica. 52 (Suppl 1) S17. doi:10.1186/1751-0147-52-S1-S17. ISSN 1751-0147. PMC 2994293.
  11. ↑ Bactrian Camel: Camelus bactrianus. National Geographic. 10 May 2011. http://animals.nationalgeographic.com/animals/mammals/bactrian-camel/. [перевірено 28 November 2012].
  12. ↑ The amazing characteristics of the camels. Camello Safari. http://www.camellosafari.com/?page_id=251. [перевірено 26 November 2012].
  13. ↑ How Fast Can Camels Run and How Long Can They Run For?. Big Site of Amazing Facts. 17 April 2010. http://www.bigsiteofamazingfacts.com/how-fast-can-camels-run-and-how-long-can-they-run-for/. [перевірено 29 November 2012].
  14. 1 2 How much water does a camel's hump hold?. Library of Congress. https://www.loc.gov/everyday-mysteries/zoology/item/how-much-water-does-a-camels-hump-hold/#:~:text=A%20camel's%20hump%20does%20not,become%20limp%20and%20droop%20down.. [перевірено 2025-05-06].
  15. ↑ Vann Jones, Kerstin. What secrets lie within the camel's hump?. Sweden: Lund University. http://www.djur.cob.lu.se/Djurartiklar/Kamel.html. [перевірено 7 January 2008].
  16. ↑ Rastogi, S. C. (1971). Essentials Of Animal Physiology. New Age International. с. 180–181. ISBN 9788122412796.
  17. ↑ Bernstein, William J. (2009). A Splendid Exchange: How Trade Shaped the World. Grove Press. с. 56. ISBN 9780802144164. https://archive.org/details/splendidexchange0000bern.
  18. ↑ Roberts, Michael Bliss Vaughan (1986). Biology: A Functional Approach. Nelson Thornes. с. 234–235, 241. ISBN 9780174480198.
  19. ↑ UNESCO. The Camel from Tradition To Modern Times. http://unesdoc.unesco.org/images/0022/002240/224033e.pdf.
  20. ↑ Crupi, Sarah (2021-04-06). Truth or Tail: A camel's hump (по en). https://www.clevelandzoosociety.org/z/2021/04/06/truth-or-tail-a-camels-hump. [перевірено 2025-08-04].
  21. ↑ Мельничук, О. С., ред. (1982). верблю́д. Етимологічний словник української мови. Том 1 (А – Г). Київ: Наукова думка. с. 351. https://archive.org/details/etslukrmov1/page/n350/mode/1up?view=theater.
Обтримане з "https://rue.wikipedia.org/w/index.php?title=Верблюд&oldid=170105"