Перейти до вмісту

Баптізм

Зо сторінкы Вікіпедія
Хрещеня у Баптіштськуй церькві у Нортголт Парку, Великый Лондон, афіліовануй из Баптіштськов унійов Великої Британії, 2015

Бапті́зм (уд гр. койне βάπτισμα váptisma, букв. „зануреня у воду“) є протестантська традиція у християнстві, котра ся удличат хрещеньом лиш вірувучых (кредобаптізмом) через повноє зануреня їх у воду. Сучасні баптіштські церьквы як правило ся держат доктрин удповідалности кажджої особы перед Богом, sola fide (управданя через саму віру), sola scriptura (Біблія ги єдиноє безхыбноє авторитетноє жерело) тай конґреґаціоналізма (незалежна самоврядность кажджої церьквы). Баптізм головно признає два тайинства: хрещеня тай евхарістію.[1][2][3]

Послідовникы баптізма ся кличут бапті́шты. На днешньый день тоты, ко ся ідентифікує баптіштами, годні мати дуже разні представліня за вто, у што вірят, як практикувут віру, удношіня ид другым християнам тай розуміня того, што є важным у християнськых учінях.[4] Баптіштські місіонеры пошырили на кажджый контінент разні баптіштські церьквы.[5] Сут ушылиякі разні ґрупы баптіштськых церьков тай окремі приходы; майвеликов ґрупов баптіштськых церьков є Світовый аліанс баптіштув.

Джон Сміт вюг першу баптіштську церьков у Амстердамі у 1609. році.

Баптізм ся выводит уд дисидентув Церьквы Анґлії у Великуй Британії. У Ґейнсборо, Лінкыншыр, теолоґ Джон Сміт быв заклав церьков; його приход уєдно из церьковльов у Скрубі, Нотінґемшыр, пушли у екзиль у Амстердам у 1608. році.[6] Подля свої інтерпретації Нового Завіта они не признавали хрещеня дітий тай установили хрещеня лиш свідомых вірувучых.[5] Томас Гелвіс вернув приход Анґлії, сформуловавши філозофськоє прошіня, обы церьков и держава ся держали поокреме у юридичнум плані, про слободу думкы. Баптішты ся розыйшли Анґлійов, и поділили ся на прибучникув вселюдського выкупленя (вірячи, ож Христос выкупив ушыткых людий) тай часточного искупления (межи котрыма не є конзенса за тото, якый критерій дефінує, на кого ся пошырює Христовоє искуплениє).[7] Другоє Лондонськоє баптіштськоє віросповіданя 1689. року є майобшырным документом про баптіштув-прибучникув часточного искупления, а Ортодоксноє віросповіданя 1679. року є шыроко приятоє баптіштами-прибучниками вселюдського выкупленя.

Походженя

[едітовати | едітовати жрідло]

Історик баптізма Брус Ґурлі уокремив чотыри головні никаня на походжіня баптізма:

  1. сучасный научный конзенс[8] є такый, ож коріня деномінації ся тягнут уд анґліцькых дисидентув 17. стороча и влив анабаптіштув на них быв мінімалный авадь домак удсутствовав;
  2. никаня, ож деномінація ся у 1525. році удокремила уд анабаптіштського кываня у континенталнуй Европі;
  3. сукцесіоніштськоє никаня, котроє держит, ож баптіштські церьквы екзістовали у незрушенум ланці поза основнов Церьквов щи уд часув Исуса Христа;[8][9]
  4. подобный ид сукцесіоніштському назур, котрый тримле, ож баптіштська віра и практикы ся тягнут уд епохы Исуса Христа.

Теорія походженя уд анґліцькых дисидентув

[едітовати | едітовати жрідло]

Теорія походженя уд анабаптіштув

[едітовати | едітовати жрідло]

Теорії походженя уд епохы Христа

[едітовати | едітовати жрідло]

Походженя баптізма у Великуй Британії

[едітовати | едітовати жрідло]

Походженя баптізма у Сівернуй Америці

[едітовати | едітовати жрідло]

Походженя баптізма у Німещині

[едітовати | едітовати жрідло]

Походженя баптізма у Фінландії

[едітовати | едітовати жрідло]

Походженя баптізма в Украйині

[едітовати | едітовати жрідло]
„Дум Єванґелія“ в Кийові, централна церьков Всеукрайинської унії церьков єванґелськых християн-баптіштув (ВСЦ ЄХБ).

Перед баптіштськыми церьквами в Украйині ся появили общины німецькых анабаптіштув и менонітув, котрі бывали в южнуй Украйині уд 16. стороча тай практиковали хрещеня дорослых вірувучых.[10] Першоє баптіштськоє хрещіня (т. є. дорослого и повным зануреньом) в Украйині ся стало у 1864. році на ріці Інгул у Єлисаветградськум повіті (ныні Кропивницькый район) у німецькому поселеньови. У 1867 у тум реґіоні были орґанізовані перші баптіштські церьквы; удтідь баптіштська традиція ся пошырила югом Украйины тай у другі реґіоны.

Єдна из першых баптіштськых общин была зареєстрована у Кийові в 1907. році, а у 1908 там пруйшли Перші всеросійські зборы баптіштув (на тот момент Украйина щи была пуд контрольом Російської імперії). Всеросійська унія баптіштув была закладена у Єкатеринославі (теперь Дніпро). На конець 19. стороча в Украйині было уд 100,000 до 300,000 баптіштув.[11] Незалежна Всеукрайинська украйинська баптіштська унія была закладена бігом куртого періода незалежности Украйинської народної республікы на зачаткови 20. стороча тай пак по розвалови Совєтського союза; майвеликов ґрупов баптіштськых церьков в Украйині на днешньый день є Всеукраїнський союз церков євангельських християн-баптистів (ВСЦ ЄХБ). До уголошіня незалежности в 1991 Украйина мала другу майвелику баптіштську общину у світі по Споєных штатах Америкы, и єї завто кликали „Біблійовым поясом“ Совєтського союза.[12]

Баптіштські церьквы

[едітовати | едітовати жрідло]
Гонконґськый баптіштськый госпіталь, афіліованый из Баптіштськов конвенційов Гонконґа
Regent's Park College in Oxford, affiliated with the Baptist Union of Great Britain

Подакотрі баптіштські церьквы убиравут быти незалежными уд май великых церьковных орґанізацій; другі рішавут быти частьов межинародных авадь націоналных баптіштськых асоціацій, при тум ся держачи конґреґаціоналізма.[13][14][15][16] Такоє коопераційноє удношіня позволяє розвивати ворошні орґанізації про місіонерські вадь обществені цілі, наприклад про гуманітарну помуч, ошколованя, теолоґічні інституції вадь медичні заклады.[17]

Бульшина баптіштськых церьквув ся капчавут у націоналні деномінації/асоціації/кооперативні ґрупы тай Світовый аліанс баптіштув, исформованый у 1905. році 24 баптіштськыми деномінаціями из разных крайин.[18][19][20] Межи цілями аліанса сут: помуч нужденным, світовый єванґелізм, защита людськых прав и реліґійної слободы.

Місіонерські орґанізації

[едітовати | едітовати жрідло]

Місіонерські орґанізації ся вытворьовали про пошыріня баптіштського кываня на вшыткых контінентах. У 1792. році в анґліцькум Кетерінґу было закладеноє Баптіштськоє місіонерськоє общество (анґл. Baptist Missionary Society), знамоє ай як BMS World Mission.[21][22] У Споєных штатах Америкы были закладені орґанізації International Ministries (у 1814) тай International Mission Board (у 1845).[23][24]

Членство

[едітовати | едітовати жрідло]
Богослужіня у Лінквейськуй церькві у Кейптавні, афіліовануй из Баптіштськов унійов Южної Африкы
Богослужіня у Кросвейськуй баптіштськуй церькві у Мелбурнови, афіліовануй из Австралійськыми баптіштськыми церьквами, 2008
Богослужіня у Баптіштськуй церькві Когіма Ао у Когімі, афіліовануй из Наґалендськов радов баптіштськых церьквув, Індія, 2019

Політика баптіштськых церьквув за членство годна ся варійовати межи приходами позад їх автономної природы, айбо як правило особа стає членом церьквы через хрещеня вірувучого: публічної демонстрації віры в Исуса и хрещеня через повноє занурьованя у воду.[25] Многі баптішты держат, ож хрещеня є не мусайным елементом спасіня, а публічным выраженьом уднушнього покаяня тай віры.[26] Вцілови баптіштські церьквы не мавут конкретного ограниченя у віці, айбо про хрещеня вірувучого особа має быти годна свідомо тай исто сповідовати свою віру.[27]

У 2010. році ся шацовало, ож дас 100 міліонув христян ся ідентифікувут баптіштами вадь належачыма ид баптіштського филя церькві.[28] Подля Сибастєна Фата из Французького націоналного центра научного зглядованя, у 2020. році баптіштськоє кываня мало по світови дас 170 млн вірувучых.[29] Подля списованя Світового аліанса баптіштув 2025. року, у нюм ся числят 283 баптіштськых обществ у 138 крайинах, котрі чинят 178,000 церьквув и 53,000,000 хрещеных вірувучых.[30] Тота статистика годна быти нерепрезентативна, бо подакотрі церьквы у США мавут двойну вадь тройну націоналну баптіштську афіліацію, што значит, ож тота сама церьков и єї прихожане могли быти пораховані дакулькома баптіштськыми асоціаціями-членами аліанса нараз.[31][32]

У списованях, справленых у 2025. році окремыми баптіштськыми асоціаціями, ґрупами з майбульшым числом членув были записані:[30]

Реґіон Назывка Церьквув Членув
Сіверна Америка Южна баптіштська конвенція 46,608 12,331,954[33]
Націонална баптіштська конвенція, США 21,145 8,415,100
Южна Америка Бразилська баптіштська конвенція 9,238 1,814,158
Єванґелська баптіштська конвенція Арґентіны 1,216 85,000
Африка Ніґерійська баптіштська конвенція 14,678 9,015,000
Баптіштська конвенція Танзанії 1,432 2,692,179
Баптіштська община рікы Конґо 2,697 1,769,444
Азія Мянмарська баптіштська конвенція 5,494 1,723,500
Наґалендська рада баптіштськых церьквув 1,724 716,495
Конвенція філіпінськых баптіштськых церьквув 1,400 700,000
Европа Всеукрайинська унія церьков єванґелськых християн-баптіштув 2,154 112,000
Баптіштська унія Великої Британії 1,822 99,121
Унія християнськых баптіштськых церьквув Румынії 1,223 87,468
Океанія Баптіштська унія Папуы Нової Ґвінеї 500 85,100
Австралійські баптіштські церьквы 1,041 79,326

Референції

[едітовати | едітовати жрідло]
  1. ↑ Orthodox Creed. California Baptist University. 1679. XXVII. Article.. https://baptiststudiesonline.com/wp-content/uploads/2007/02/orthodox-creed.pdf. [перевірено 2 July 2025]. „These two Sacraments, (viz.) Baptism, and the Lord's Supper, are Ordinances of Positive, Soveraign, and holy Institution“ 
  2. ↑ What We Believe. National Association of Free Will Baptists. https://nafwb.org/site/about/what-we-believe/. [перевірено 2 July 2025]. „Gospel Ordinances – Free Will Baptists believe the Bible teaches three ordinances for the church to practice: Baptism in water by immersion, the Lord’s Supper, to be perpetuated until His return, and the Washing of the Saints’ feet, an ordinance teaching humility.“ 
  3. ↑ What we believe (по en). Bethel Reformed Baptist Church. 2024. https://www.berbc.org/articles-of-faith-consitution-rules. [перевірено 2 July 2025]. „Female members should remember the teaching of 1 Cor. 14:34–35, and so must ask questions at Members’ Meetings through their own husbands or a male member of the Church. Female head covering is the teaching of Holy Scripture, as seen in 1 Cor. 11, and so is to be observed by all female Church members in all Church Services, business and prayer meetings.“ 
  4. ↑ Shurden, Walter (2001). Turning Points in Baptist History. Macon, GA: The Center for Baptist Studies, Mercer University. http://www.centerforbaptiststudies.org/pamphlets/style/turningpoints.htm. [перевірено 16 January 2010]. 
  5. ↑ 5,0 5,1 Fiddes, Paul (2022). The Oxford Dictionary of the Christian Church. in Andrew Louth. The Oxford Dictionary of the Christian Church (4th ed.). Oxford University Press. ISBN 9780191744396. 
  6. ↑ Gourley, Bruce. "A Very Brief Introduction to Baptist History, Then and Now."
  7. ↑ Benedict, David (1848) (по en). A General History of the Baptist Denomination in America and Other Parts of the World. Lewis Colby. с. 325. https://archive.org/details/ageneralhistory00benegoog. „It is, however, well known by the community at home and abroad, that from a very early period they have been divided into two parties, which have been denominated General and Particular, which differ from each other mainly in their doctrinal sentiments; the Generals being Arminians, and the other, Calvinists.“ 
  8. ↑ 8,0 8,1 Gourley, Bruce. "A Very Brief Introduction to Baptist History, Then and Now."
  9. ↑ The First Church, J. T. Mann
  10. ↑ RISU / English / Major Religions / Baptists. http://www.risu.org.ua/eng/major.religions/baptists. [перевірено 20 April 2005]. 
  11. ↑ Історія ВСЦ ЄХБ Архівовано 5 авґуста 2016. Всеукраїнський Союз Церков Євангельських Християн-Баптистів
  12. ↑ Wanne, Catherine (2006), EVANGELICALISM AND THE RESURGENCE OF RELIGION IN UKRAINE, The National Council for Eurasian and East European Research, http://www.ucis.pitt.edu/nceeer/2006_819_19g_Wanner.pdf 
  13. ↑ Family Trees. Association of Religion Data Archives. https://www.thearda.com/us-religion/history/family-trees?F=96. [перевірено 28 November 2023]. „Modern Baptists are a group of Christian denominations and churches who subscribe to a theology of believer's baptism (as opposed to infant baptism), salvation through faith alone, Scripture alone as the rule of faith and practice, and the autonomy of the local church.“ 
  14. ↑ Williams, Michael Edward; Shurden, Walter B. (2008) (по en). Turning Points in Baptist History. Mercer University Press. с. 63, 72. „63: "Baptists' practice of congregational church government means that all authority and power in Baptist life is focused in the local congregation of believers, not in any extra-local ecclesiastical body. From their beginnings, especially in America, the Baptist people consistently and repeatedly affirmed the local church as the center of their life together. For that reason there is no "The Baptist Church" in the same sense that there is "The Methodist Church," "The Episcopal Church," or "The Presbyterian Church." There are only "Baptist churches." Baptists have formed "conventions" of churches, "unions" of churches, and "associations" of churches, but final authority in Baptist life resides in the local congregation of believers. That authority does not rest in a denomination or any extra-local church body of any kind, civil or ecclesiastical." 72: " If you examine Baptist associations among different national Baptist bodies in contemporary America or if you compare Baptist associations in various countries today, you will find a wide divergence in the nature and practice of associations. This leads to the conclusion that Baptists really have no consistent or obvious theology of church order beyond the local church. Baptists do not have an ecclesiology beyond the local church that tells them how they must organize or structure their local churches into a Baptist denomination. For the most part, each group of Baptists has been guided primarily by practical issues, though they usually conscript both the Bible and Baptist theology in making the case for church connectionalism."“ 
  15. ↑ Blankman, Drew; Augustine, Todd (17 April 2010) (по en). Pocket Dictionary of North American Denominations: Over 100 Christian Groups Clearly & Concisely Defined. InterVarsity Press. с. 88. ISBN 978-0-8308-6706-6. 
  16. ↑ Stephen R. Holmes, Baptist Theology, T&T Clark, Edinburgh, 2012, p. 104-105
  17. ↑ William H. Brackney, Historical Dictionary of the Baptists, Scarecrow Press, US, 2020, p. 173–174
  18. ↑ Robert E. Johnson, A Global Introduction to Baptist Churches, Cambridge University Press, UK, 2010, p. 238
  19. ↑ Brackney, William H. (2009) (по en). Historical Dictionary of the Baptists. Scarecrow Press. с. 38–40. „ASSOCIATIONS, BAPTIST. Groups of Baptist churches formed for the purpose of mutual support, aid to destitute congregations, and advice on matters of order, discipline, expansion, and identity. Based upon a principle common to most Christian organizations, Baptists have almost from their beginnings associated in this way with other churches of like faith and order. The Baptist association is not considered a superior body to the local congregation but rather an advisory body voluntarily covenanting with local churches for specific tasks.“ 
  20. ↑ Weaver, C. Douglas (2008) (по en). In Search of the New Testament Church: The Baptist Story. Mercer University Press. с. 26. „Interdependence of Churches: Associations. Baptist life has accented the independence of the local church more than the interdependence of churches. At the same time, Baptists from their earliest decades of existence sought to practice cooperative work with other Baptist churches in associations. Churches met for fellowship and mutual encouragement and sought doctrinal unity with like-minded churches.“ 
  21. ↑ Robert E. Johnson, A Global Introduction to Baptist Churches, Cambridge University Press, UK, 2010, p. 99
  22. ↑ J. Gordon Melton and Martin Baumann, Religions of the World: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices, ABC-CLIO, US, 2010, p. 292
  23. ↑ George Thomas Kurian, Mark A. Lamport, Encyclopedia of Christianity in the United States, Volume 5, Rowman & Littlefield, US, 2016, p. 63
  24. ↑ George Thomas Kurian, Mark A. Lamport, Encyclopedia of Christianity in the United States, Volume 5, Rowman & Littlefield, US, 2016, p. 1206
  25. ↑ Pendleton, James Madison (1867). Church Manual For Baptist Churches. The Judson Press. http://www.reformedreader.org/rbb/pendleton/churchmanual/bcm01.htm. 
  26. ↑ Brackney, William H (2006). Baptists in North America: an historical perspective. Blackwell Publishing. с. 22. ISBN 978-1-4051-1865-1. 
  27. ↑ Baptist Faith and Mission. Southern Baptist Convention. http://www.sbc.net/bfm/. [перевірено 8 November 2011]. 
  28. ↑ J. Gordon Melton and Martin Baumann, Religions of the World: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices, ABC-CLIO, USA, 2010, p.299
  29. ↑ Fraysse, Louis (2020-07-28). Qui sont les baptistes ? (по fr-FR). https://www.reforme.net/religion/protestantisme/2020/07/28/qui-sont-les-baptistes/. [перевірено 2023-05-09]. 
  30. ↑ 30,0 30,1 Member Unions | Baptist World Alliance (по English). 2025. https://baptistworld.org/member-unions/. [перевірено August 16, 2025]. 
  31. ↑ Robert E. Johnson, A Global Introduction to Baptist Churches, Cambridge University Press, UK, 2010, p. 361
  32. ↑ Paul Finkelman, Cary D. Wintz, Encyclopedia of African American History, 1896 to the Present: From the Age of Segregation to the Twenty-first Century Five-volume Set, Oxford University Press, US, 2009, p. 193
  33. ↑ Aaron Earls, Southern Baptists See Attendance and Baptism Gains Amid Membership Declines, research.lifeway.com, May 5, 2026
Обтримане з "https://rue.wikipedia.org/w/index.php?title=Баптізм&oldid=165398"